Сейчас в Казахстане проходит конкурс литературных работ от Меценат.kz, и это действительно важное событие для популяризации современной словесности. Такие площадки дают уникальную возможность находить свежие тексты и, что не менее важно, инициировать живую дискуссию вокруг них. Среди представленных романов меня особенно зацепил «Текемет» Бекнура Кисикова. Это произведение оставляет после себя долгое послевкусие, заставляя возвращаться к прочитанному снова и снова. Сам роман ощущается немного странно, но исключительно в хорошем смысле слова. Он написан обманчиво просто, читается на одном дыхании, однако внутри скрывается сложная, многослойная конструкция. Язык автора местами становится очень образным, почти поэтичным и глубоко метафоричным. Порой ловишь себя на мысли, что сюжет вроде бы понятен, но хочется остановиться, замедлить бег глаз и перечитать абзац еще раз, чтобы впитать его скрытый ритм. В книге нсильно прописана женская линия. Главная героиня Айна становится тем медиумом, через мироощущение которого пропускается вся история. Но она не одинока в этом пространстве. Перед нами встают образы женщин военного Терена и жительниц современного Аральска. Мужчины в романе часто отсутствуют — они либо на фронте в прошлом, либо на заработках в настоящем. Все держится на женщинах.Эта параллель проведена очень тонко, Роман поднимает острые социальные, культурные и даже политические темы, но делает это деликатно через личные истории, через поступки и через тот самый старый ковер-текемет, который выступает хранителем памяти. Самое сильное впечатление оставляет образ Арала. Женщины, которые продолжают верить в возвращение воды вопреки любой логике, олицетворяют несгибаемость человеческого духа. но автор не прибегает к лозунгам. После закрытия последней страницы остается щемящее ощущение недосказанности, мысли продолжают крутиться вокруг судеб героев. За это интеллектуальное и эмоциональное напряжение хочется сказать искреннее спасибо и автору, и организаторам конкурса.
Instagram ссылка на этот отзыв

Роман «Текемет» — это не просто литературное произведение, а густое, многослойное полотно, которое требует от читателя особого состояния: тишины, созерцания и готовности возвращаться к прочитанному снова и снова. Те, кто знаком с творчеством автора, знают его глубокую привязанность к теме Арала, но в этой книге масштаб экологической катастрофы уступает место катастрофе иного рода — исчезновению человеческой памяти и разрыву невидимых нитей, связывающих поколения

«Текемет»: роман памяти, Арала и достоинства Казахстана С большим воодушевлением прочитал роман «Текемет» и хочу искренне рекомендовать эту рукопись всем, кому близки большая казахстанская тема, память земли и судьба человека в пространстве исторической травмы. «Текемет» произвел очень цельное и сильное впечатление.Это роман о памяти, культурной преемственности, женской стойкости и внутреннем достоинстве людей, оставшихся один на один с крахом привычного мира. В центре этой истории - хранительница памяти, через которую прошлое буквально начинает говорить с настоящим. И именно поэтому роман читается не как частная история одного региона, а как глубокое высказывание о Казахстане, о его ранах, силе и способности превращать утрату в смысл. Особенно ценно, что автору удалось соединить несколько пластов сразу. Здесь есть почти мифологическая линия памяти, где каждый узор становится знаком судьбы. Есть живая социальная ткань романа: спор о ценности культурного наследия, тема исчезающего музея, конфликт бытового прагматизма и долга перед историей. И есть большая линия Арала, который в выступает не просто географией, а нравственным испытанием для общества. «Текемет» выходит за рамки привычной региональной прозы. Здесь Арал показан не как музейная катастрофа прошлого, а как продолжающийся вызов памяти, государственному мышлению и национальной ответственности. И именно поэтому тема, поднятая автором, сегодня звучит особенно современно. Отдельно скажу, что в этом смысле роман очень точно попадает в нерв времени. Президент Токаев всегда подчеркивает, что спасение Арала, экобезопасность и ответственное отношение к уязвимым территориям являются важнейшей частью государственной повестки Казахстана. Появление таких произведений - важный культурный вклад в общенациональную работу, когда госстратегия, историческая память и художественная литература звучат в унисон. Текст образный: и суровый, и лиричный, при этом собранный и внутренне дисциплинированный. Последовательно проводит через узоры памяти как через карту утраченного, но не исчезнувшего мира.
Facebook ссылка на этот отзыв

Бекнұр аға, қолыңызға дерт бермесін! Сіздің «Текемет» романыңызды оқып шығып, үлкен толқыныста отырмын. Шынымды айтсам, қазіргі таңда біздің әдебиетімізде осындай терең, ұлттық тамырымызды тап басатын, сонымен бірге заманауи мәселелерді де қатар өрген шығармалар некен-саяқ. Бұл кітап — жай ғана оқиға емес, бұл — бүтін бір халықтың жады, Аралдың ащы тұзы мен қазақ әйелінің қайсар рухы тоқылған үлкен полотно сияқты. Романды оқып отырып, біздің болмысымыздағы қариялардың орны туралы көп ойландым. Мысалы, Маржан әжейдің бейнесі маған сондай ыстық көрінді. Ол кісі — Айнаның ұстазы ғана емес, ол — біз ұмыта бастаған терең мәдениеттің, ескі мектептің соңғы тұяғы. Қазіргі үйлерде қариялардың азайып бара жатқаны, олардың даналығына құлақ аспайтынымыз қандай өкінішті. Маржан әжей Айнаға тек жүн басуды үйреткен жоқ, ол қыздың бойына рухтың мықтылығын, қиындықта мойымауды және «текемет» дегеніміз тек төсеніш емес, ол — біздің тарихымыздың картасы екенін сіңірді. Осы «кие» — яғни ата-бабадан келе жатқан білім — Айнаны кез келген дауылда құлатпай ұстап тұрған жалғыз күш болды. Бекнұр аға, сіз романдағы махаббатты сондай шынайы бергенсіз. Айна мен Асанның арасындағы қарым-қатынас — нағыз өмірдің өзі. Олар үнемі бір-бірін түсініп, майдай жағылып отырмайды. Асан — қарапайым еркек, оған үйдің тыныштығы, жайлы тұрмыс керек. Ал Айна болса, өз ісіне, сол ескі текеметтер мен өткен тарихқа жанын берген адам. Екеуі екі түрлі әлем сияқты көрінгенімен, араларындағы үзілмейтін бір алтын арқау бар екенін сезінесің. Асанның ақыр соңында жарын қабылдап, оған қолдау көрсетуі — нағыз ер азаматқа тән қасиет. Сондай-ақ, Аралдың трагедиясын, ондағы жасырын лабораториялар мен экологиялық апатты адам тағдырымен байланыстырып бергеніңіз өте шебер шыққан. Бұл кітап бізді бай қылатын дүние-мүлік емес, рухани қазына екенін тағы бір мәрте ұғындырды. Біздің де «текеметіміз» бүтін, өрнегіміз түзу болуы үшін осындай шығармалар керек. Сізге үлкен рақмет, Бекнұр аға! Оқырманыңыз көп болсын!
Осы пікірге Facebook-сілтеме

Бекнұр аға, қолыңызға дерт бермесін! Сіздің «Текемет» романыңызды оқып шығып, үлкен толқыныста отырмын. Шынымды айтсам, қазіргі таңда біздің әдебиетімізде осындай терең, ұлттық тамырымызды тап басатын, сонымен бірге заманауи мәселелерді де қатар өрген шығармалар некен-саяқ. Бұл кітап — жай ғана оқиға емес, бұл — бүтін бір халықтың жады, Аралдың ащы тұзы мен қазақ әйелінің қайсар рухы тоқылған үлкен полотно сияқты. Романды оқып отырып, біздің болмысымыздағы қариялардың орны туралы көп ойландым. Мысалы, Маржан әжейдің бейнесі маған сондай ыстық көрінді. Ол кісі — Айнаның ұстазы ғана емес, ол — біз ұмыта бастаған терең мәдениеттің, ескі мектептің соңғы тұяғы. Қазіргі үйлерде қариялардың азайып бара жатқаны, олардың даналығына құлақ аспайтынымыз қандай өкінішті. Маржан әжей Айнаға тек жүн басуды үйреткен жоқ, ол қыздың бойына рухтың мықтылығын, қиындықта мойымауды және «текемет» дегеніміз тек төсеніш емес, ол — біздің тарихымыздың картасы екенін сіңірді. Осы «кие» — яғни ата-бабадан келе жатқан білім — Айнаны кез келген дауылда құлатпай ұстап тұрған жалғыз күш болды. Бекнұр аға, сіз романдағы махаббатты сондай шынайы бергенсіз. Айна мен Асанның арасындағы қарым-қатынас — нағыз өмірдің өзі. Олар үнемі бір-бірін түсініп, майдай жағылып отырмайды. Асан — қарапайым еркек, оған үйдің тыныштығы, жайлы тұрмыс керек. Ал Айна болса, өз ісіне, сол ескі текеметтер мен өткен тарихқа жанын берген адам. Екеуі екі түрлі әлем сияқты көрінгенімен, араларындағы үзілмейтін бір алтын арқау бар екенін сезінесің. Асанның ақыр соңында жарын қабылдап, оған қолдау көрсетуі — нағыз ер азаматқа тән қасиет. Сондай-ақ, Аралдың трагедиясын, ондағы жасырын лабораториялар мен экологиялық апатты адам тағдырымен байланыстырып бергеніңіз өте шебер шыққан. Бұл кітап бізді бай қылатын дүние-мүлік емес, рухани қазына екенін тағы бір мәрте ұғындырды. Біздің де «текеметіміз» бүтін, өрнегіміз түзу болуы үшін осындай шығармалар керек. Сізге үлкен рақмет, Бекнұр аға! Оқырманыңыз көп болсын!
Осы пікірге Facebook-сілтеме

Мен өзім көп балалы анамын, күнделікті үй тірлігі, бала-шағаның қамымен жүріп, кейде айналаға тереңірек қарауға мұршамыз келмей жатады. Бірақ Бекнұр Кисіковтің «Текемет» романын оқып шыққаннан кейін, көңілімде үлкен бір толқыныс пен терең ой қалды. Бұл жай ғана Аралдың тағдыры емес, бұл біздің балаларымыз ертең қандай әлемде өмір сүреді деген үлкен сұрақ екен. Мені ана ретінде ең алдымен климаттың өзгеруі, табиғаттың тозуы және біздің ұрпағымызға не қалатыны қатты алаңдатады. Кітаптағы Айнаның бейнесі маған өте жақын болды. Ол текемет басып, ескі өрнектерді сақтап қана қоймай, бүкіл табиғаттың аманатын арқалап жүрген жан екен. Біз қазір тек бүгінгі күнімізді, тамағымыздың тоқтығын ойлап, суды оңды-солды шашып, табиғатқа бейжай қарап жүрміз. Ал романды мұқият оқысаңыз, Аралдың қалай тартылғанын, жердің қалай азып, тұзға айналып жатқанын жүрегіңіз ауырып сезінесіз. Бұл — нағыз климаттық өзгерістер туралы сабақ беретін, бізді табиғатты әрбір талына дейін аялауға үйрететін қасиетті кітап сияқты. Менің ең үлкен арманым балаларымның аспаны ашық, суы мөлдір, топырағы құнарлы жерде өскені. «Текеметтегі» жасырын әскери қалашықтар, Кантубектегі құпиялар мен экологиялық апаттар туралы оқығанда, «тәубә» дедім. Бірақ сонымен бірге, егер біз қазірден бастап табиғатты қорғамасақ, ертең ұрпағымызға құм мен тұздан басқа не қалады деген қорқыныш та пайда болды. Романдағы Усен сияқты тек бүгінгі пайданы немесе балықты ойламай, Айна сияқты болашақты, ұрпақтың тағдырын ойлауымыз керек екен. Бұл кітапты үлкен балаларыма міндетті түрде оқып бергім келеді. Тіпті олардың өздері де осы шығарманы оқып шықса екен деймін. Олар да Айна сияқты әрбір текемет өрнегінің, әрбір тамшы судың қадірін білсе, табиғатты өз анасындай құрметтесе екен. Текеметтің оюлары біздің тарихымыз бен табиғатымыз сияқты үзілмей, ұрпақтан ұрпаққа жете берсе деген тілегім бар. Осындай мағыналы, үлкен ой салатын туынды үшін авторға мың алғыс. Бұл кітап әрбір шаңырақта, әсіресе бала тәрбиелеп отырған аналардың қолында болуы керек.
Facebook ссылка на этот отзыв
Instagram ссылка на этот отзыв

Роман разворачивается на фоне трагедии Аральского моря — утраты, которая изменила судьбы целых поколений. Иссушенная земля, болезни, разорённые посёлки и потерянная вера в будущее становятся не просто декорацией, а внутренним состоянием людей, доведённых до отчаяния. В этой реальности борьба за выживание сталкивается с борьбой за память: жители готовы пожертвовать музеем ковров ради школы, не замечая, что вместе с прошлым могут утратить и самих себя.

Бекнур Кисиков, опираясь на глубокое понимание истории и культуры, говорит о сложном простым языком — через образы, символы и аллегории. Его текст читается легко, но оставляет сильное внутреннее послевкусие, поднимая темы утраты, идентичности и человеческого выбора, которые касаются не только героев романа, но и всего общества.

В центре повествования — молодая хранительница музея, для которой ковры становятся не просто предметами быта, а живым языком истории, боли и надежды. Через народное искусство, символику текеметов и традицию айтыса раскрываются глубинные переживания людей, их страхи и разногласия. Память здесь — не абстракция, а последняя нить, связывающая человека с его корнями.

Это история о том, как легко в условиях кризиса общество скатывается к разобщённости и ожесточению, и как трудно сохранить человеческое лицо, когда рушится привычный мир. Роман поднимает вопросы выбора между сиюминутной необходимостью и долгом перед будущими поколениями, напоминая: потеряв память, человек теряет ориентиры и самого себя.

Рекомендую этот роман не просто к прочтению, а скорее как повод для серьёзного разговора — о сохранении Арала, истории и памяти, о формировании культуры у молодого поколения. Это яркий пример того, как через память предков, через такие сильные образы, как верблюдица, мальчик Мади и история целых поколений, можно бережно передавать и сохранять культурные смыслы.

У нашего друга Бекнура Кисикова вышел новый роман «Текемет», не удержалась, решила написать о нем.

 «Текемет» можно отнести к самым разным направлениям: философское начало, история, коллективная и личная память, социальная и воспитательная темы, семья, мистика и вера, традиции и обычаи казахского народа, Наурыз, помощь в беде, дружба и товарищество…

Арал – могучий и всесильный, хранящий память веков. Сильные люди, живущие там в трудных условиях и не покидающих малую Родину. У них - разное отношение к жизни и тех качеств, без которых невозможно быть человеком, так, как и везде, но иногда и не так, как всюду.

В центре внимание – женщины и девочки, на чьих плечах сохранение рода, традиционных навыков и обычаев. Но при необходимости и в случае ухода мужчин на военную службу, женщины встают на те исконные места деятельности мужчин, не забывая и о женских обязанностях, вытягивая на своих хрупких плечах все то, что необходимо для жизнедеятельности аула, села, поселка, города. Узоры на ковре говорят о многом забытом сегодня, и автор через своих героев возвращает наше прошлое в современную жизнь.

Дилемма и выбор в пользу расширения школы за счет закрытия музея не случайны. Везде правда жизни и такие обстоятельства. Когда же все же выбор плох в любую сторону, или все-таки хорош?

Трудности бытия описаны верно, четко, ясно. Они существовали и будут существовать, но как решить вопрос, которые многие годы не решался в силу разных причин? Толчок в виде пожара сплачивает людей. Издревле асар действовал у казахов и надо же было все это случиться в дни Наурыза. Каждый счел своим долгом прийти и помочь, оказать помощь разными путями.

Роман заканчивается на оптимистической ноте, какими мы бы не были, но нас сплачивает то, что мы не предаем память предков, а сохраняем ее, передавая каждому новому поколению то, что передали нам отцы и матери, а им их отцы и матери. Так мы живем, так мы должны жить и дальше! Пусть будет так всегда!!!

Роман захватывает сюжетными линиями. Образ героини и отсылка на вековые традиции дают и почву для раздумий. Узгибы узоров Текемета нвпоминают изгибы судеб людей . Взлеты и падения. Черное и белое. Перепетии романы захватывают и человек разумный приходит к главным итогам.

Объёмные, медленные романы сегодня читать непросто, ведь мы окончательно перешли на короткие посты и минутные рилсы, приучив свой мозг к быстрой дофаминовой подпитке, и в этом цифровом шуме авторам крупных текстов приходится работать вдвойне, а то и втройне, чтобы не просто удержать внимание, а затронуть что-то по-настоящему глубокое и вести с читателем честный разговор, когда вокруг все кричат, и Бекнуру Кисикову это удаётся в полной мере. Арал в его романе предстает не просто географическим фоном или застывшей декорацией для сюжета, а живым, дышащим и страдающим участником событий, где люди и море связаны временем, его неумолимыми законами и почти физически ощутимыми нитями, а само пространство текста буквально пропитано солёными ветрами, в которых слышны мелодии ушедшего моря и шёпот старых легенд. Здесь мистика и реальность сосуществуют органично, как в самой жизни, где за обыденным фасадом всегда прячется тайна, и ковры в этой истории становятся отдельной, завораживающей темой, превращаясь в пульсирующих носителей родовой памяти и образов, накопленных десятками поколений. Читать их узоры вместе с героинями — процесс почти медитативный, будто автор сам, подобно мастеру, соткал этот воображаемый текемет своими руками, вплетая каждую главу как новый узел в общую канву, которую нам теперь предлагается разгадать. Но главное, что сохраняется в романе сквозь все испытания, пески и годы — это любовь, мудрость и безусловная человечность, причем эта человечность не громкая и не плакатная, она просто живая и прочная, как старый фундамент, и именно эта искренность держит внимание, заставляя сопереживать героям как близким людям, чьи судьбы переплелись с твоей собственной. В конечном итоге так хочется, чтобы Арал когда-нибудь ожил и вода вернулась в свои берега, и роман даёт такую надежду — без пафосных обещаний, но очень всерьёз, за что хочется сказать огромное спасибо автору, ведь этот разговор принес открытия, которых я совсем не ждала, но нашла на этих страницах, оставивших после себя долгое послевкусие морской соли и глубокое чувство благодарности. Галия Утебекова
Facebook ссылка на этот отзыв

Мне было очень любопытно прочитать роман Б. Кисикова «Текемет». Это компактное, но содержательное произведение, в котором автору удалось соединить несколько сюжетных линий и временных пластов так, что ни один из них не выглядит лишним или случайным. Более того, именно внутренняя собранность текста делает эту историю особенно выразительной, роман не распадается на отдельные эпизоды, а удерживает цельность и напряжение от начала до конца.

В центре повествования музейная работница Айна, пытающаяся спасти музей от закрытия. Его хотят переделать под компьютерные классы для детей, и из этой ситуации вырастает важный для романа вопрос о том, что ценнее, вещи, хранящие память, или ориентированное на удобство настоящее. Этот конфликт в романе дан не схематично, а очень по-человечески, поэтому за судьбой музея действительно начинаешь следить с внутренним участием.

Айна находит ковер, который становится для нее порталом, открывающим тайны прошлого, картины далекого рыбачьего поселка Терен времен войны, когда в ауле не осталось мужчин. Женщины, оставшиеся одни, вынуждены сами выходить в штормящее море, чтобы добыть рыбу и спасти поселок от неминуемого голода. В этом наслоении и рождается сюжет. Прошлое здесь не просто служит фоном, а постепенно раскрывает глубинный смысл происходящего в настоящем.

Но главное, пожалуй, в другом. Это прежде всего роман о любви. Преданной любви Айны к своему мужу, щемящей любви старика Жениса к памяти о родном Терене и своих матерях, самоотверженной любви Улмекен к сыну и, наконец, общей, горькой любви к Аральскому морю. И именно поэтому роман оставляет после себя не только впечатление хорошо рассказанной истории, но и чувство внутренней, почти физически ощутимой связи человека с памятью, местом и близкими.

Роман не пытается произвести впечатление внешними эффектами, его сила, скорее, в интонации. Сдержанной, внимательной, человечной. После чтения остается ощущение бережно рассказанной истории о любви, памяти, утрате и внутренней стойкости. Искренне рекомендую к чтению.

Бекнұр Қисиковтың «Текемет» романын оқып бітірген соң, ішімде біраз сұрақ қалды. Жалпы, кітаптың тілі бай, этнографиялық детальдар өте керемет суреттелген, Аралдың атмосферасы бірден сезіледі. Бірақ, басты кейіпкер Айнаның іс-әрекеттері маған кейде түсініксіз болып көрінді. Шынымды айтсам, Айнаның нақты не қалайтынын соңына дейін толық түсіне алмадым. Иә, ол ескі текеметтерді жинайды, музейді сақтап қалғысы келеді, бұл түсінікті. Бірақ осы мақсаты үшін ол неге соншалықты көп нәрсені құрбан етеді? Кейде оның әрекеттері логикаға емес, тек эмоцияға сүйенген сияқты көрінеді. Оның ішкі иірімдері, неге дәл осы жолды таңдағаны туралы мотивациясы маған сәл жетіспегендей болды. Әсіресе, оның айналасындағы адамдармен, тіпті жақындарымен қарым-қатынасы да біртүрлі. Ол өз әлеміне тым қатты кіріп кеткен бе, әлде автор оны әдейі солай жұмбақ етіп көрсеткісі келді ме, білмеймін. Кей кездері Айнаның «мен шаршадым, бәріне көндім» деген пассивті күйге түсуі оның бастапқы қайсар мінезіне мүлдем қайшы келетін сияқты. Оқырман ретінде мен одан нақтырақ шешімдер мен батыл қадамдар күткен едім. Тағы бір айта кететін жайт — мистикалық желінің тым көптігі. Коврдағы өрнектердің тірілуі басында қызық көрінгенімен, кейін сюжетті ауырлатып жібергендей. Шынайы өмір мен қиялдың арасы тым бұлдырап кеткендіктен, басты кейіпкердің нақты мақсатын түсіну тіпті қиындап кетеді. Әрине, кітаптың деңгейі жоғары, Арал мәселесі мен ұлттық құндылықтардың көтерілуі қуантады. Бірақ маған Айнаның образы сәл «шикілеу» немесе тым бұлыңғыр болып көрінді. Оның нақты не үшін күресіп жүргенін, оның түпкі мақсаты не екенін қарапайым оқырманға түсініктірек тілмен жеткізгенде, шығарма бұдан да жақын болар ма еді... Дегенмен, қазақ әдебиетіне қосылған тың туынды екені даусыз. Әркімнің өз қабылдауы бар ғой, мүмкін басқа оқырмандар Айнаны менен гөрі тереңірек түсінген болар.
Facebook ссылка на этот отзыв

Только завершил читать роман Бекнура Кисикова «Текемет». Читался он у меня «на одном дыхании» не только потому, что я сам родом из аула с берегов Аральского моря. Нет. Ещё и потому, как мастерски описаны быт аула, именно аульская жизнь Аральского побережья, а также потому, что мой отец — Әжіғали Тастымбетұлы — был капитаном рыболовного судна, а после ВОВ работал приёмщиком рыбы на берегу моря. А мать — Қымбат Қазыбай атақызы — занималась ткачеством, ткала рыболовные сети, ткала «алаша» — дорожки-ковры, при этом воспитывая 12 детей... С первых страниц романа «Текемет», все эти два вечера и сегодняшнее утро, я ненароком окунулся в атмосферу детства и, как человек-кинестет, с мурашками по коже ощутил себя в том ауле. И в каждом из героев находил частицу людей, живших в моём ауле Бугунь. Я находил их в женщинах Терена, в жителях Аральска, в старом Капитане. Это все люди, которые жили морем когда-то. Когда море ушло, многие остались без работы. И части пришлось уехать. Но те, кто остались, помнили о море. Я как аралец лично прочувствовал этот роман. Он затронул мои глубокие струны. И я вспомнил все свое детство. Нахлынули воспоминания о родителях, родственниках, моем детстве. В романе все так написано, словно это история о том, что я сам видел. Эти корабли, на которых плавал мой отец, стали символом ушедшего моря. До сих пор в центре моря на дне покоятся эти корабли. Они стали открытым музеем под небомИ, читая последние, или почти последние, строки о том, что «может, когда-нибудь Аральское море вернётся» в своё русло, я словно увидел в голове следующую трактовку: когда-нибудь всё вернётся — и море. Наша семья, в частности родители, а также мои старшие братья и сёстры, когда мы в 1977 году переезжали в Шалқар, а затем в село Ақжар Ленгерского района ЮКО, всё время твердили эти слова: «Арал вернётся, мы вернёмся».
Facebook ссылка на этот отзыв

Роман «Текемет» Бекнура Кисикова — это не просто книга, а живое, пульсирующее дыхание нашей общей памяти. В эпоху клипового мышления и коротких смыслов такие тексты кажутся настоящим спасением: они заставляют остановиться и прислушаться к тому, что происходит внутри нас. Через руки главной героини Айны, преданной хранительницы древнего и почти сакрального искусства валяния ковров, автор мастерски вплетает в сложную ткань романа не только личную драму, но и неутихающую боль Арала. Это повествование о море, которое ушло, но оставило неизгладимый след в душах тех, кто остался на его берегах. В центре сюжета — судьбы людей, чья жизнь неразрывно связана с этой землей. Мы видим невероятную, тихую, но абсолютно несгибаемую мощь женщин. Автор поднимает пласты истории, возвращая нас к силе матерей и бабушек военного времени, которые на своих плечах вынесли тяготы эпохи, сохранив главное — человечность и веру. Эта женская стойкость здесь не декларируется громкими лозунгами, она проявляется в ежедневном труде, в заботе о детях поселка-легенды Терен, в каждом узелке на старом текемете. Роман обволакивает читателя медленно, слой за слоем, создавая ощущение погружения в глубокую медитацию. Он неустанно напоминает нам о том, что подлинную память невозможно утопить или развеять по ветру, даже если море окончательно высохло, превратившись в соляную пустыню. Эта память живет в орнаментах, в шёпоте стариков, в горьком привкусе ветра. Если вы хотите по-настоящему почувствовать, как бьётся сердце казахской земли, как проявляется истинная женская мудрость и стойкость, способная противостоять даже экологическим катастрофам, то вам обязательно нужно прочитать «Текемет». Это не просто чтение на вечер — это разговор по душам, открытие смыслов, которые долгое время оставались затаенными на самой глубине. Книга оставляет после себя глубокий, теплый и очень важный след, заставляя верить, что, пока мы помним свои корни и свои узоры, у нас есть надежда на возрождение. #Текемет #БекнурКисиков #КазахскаяЛитература #Память #ЖенскаяСила #Арал #КультураКазахстана #КнижнаяПолка #МеценатКЗ
Facebook ссылка на этот отзыв

Роман «Текемет» автора Бекнура Кисикова, представленный в числе финалистов конкурса Mecenat.kz, производит сильное впечатление своей прямотой и отсутствием попыток понравиться читателю. Это серьезный и жесткий текст, который заставляет глубоко чувствовать происходящее и не отпускает до самого финала. Как специалисту в сфере кинопроката, мне было крайне интересно анализировать это произведение с точки зрения визуального потенциала. При чтении возникает отчетливое ощущение просмотра кинофильма, так как образы в книге очень явные и динамичные, они буквально проносятся перед глазами. Если найти профессионального режиссера, на экране можно было бы детально показать события, разворачивающиеся на бывшем острове Возрождение, включая темы испытаний вирусов и бактериологического оружия. Важной линией сюжета является история бывших военных, которые стремятся осознать и исправить ошибки прошлого. Персонажи романа обладают выразительными характеристиками: Сарик Женыс представлен как суровый и стойкий человек, также выделяются образы Капитана и женщин Приаралья. Персонаж Асан, муж Айны, появляется в тексте не так часто, но его молчаливость наверное вполне обоснована общим фоном произведения и ролью самого Асана. Это не был бы развлекательный боевик, скорее качественное авторское кино в стилистике Адильхана Ержанова или Рашида Нугманова. На данный момент существует дефицит художественных произведений и фильмов, посвященных теме Арала, поэтому такая экранизация могла бы стать первой в своем роде. В романе активное действие сочетается с рассуждениями о жизни, а также содержится большой этнографический материал. Автор подробно описывает традиционные изделия, такие как текемет, сырмак и алаша, раскрывая значение их узоров. Эти знания, созданные прошлыми поколениями, сейчас постепенно утрачиваются, и книга служит своеобразным музеем, сохраняющим эти экспонаты в памяти. Это важный труд, который заслуживает прочтения, обсуждения и переноса на большой экран. Рахмет автору за проделанную работу.
Facebook ссылка на этот отзыв

Всегда важно поддерживать своих. Тем более такого талантливых писателя, как Бекнур Кисиков. Легко читать и увлекательно про острые темы и понятным языком нашего современника. Читаю все его книги и даже есть две с его автографом стоят на отдельной полке. Роман Текемет,очень затягивает. Недавно прочитал роман «Текемет», и он оставил очень теплое чувство. Это не та книга, где много действий или резких поворотов. Она скорее про атмосферу и про людей. В центре истории — Айна, женщина из Аральска, которая заведует музеем ковров. Когда музей хотят закрыть, она начинает бороться.

Я вырос в Семипалатинском регионе и не понаслышке знаю, что такое настоящая экологическая катастрофа. Я с детства видел, как последствия испытаний отразились на нашей земле и людях. Поэтому роман Бекнура Кисикова «Текемет» стал для меня чем-то глубоко личным. Хотя книга посвящена Аралу, я читал её через призму своей родины. Для нас, казахстанцев, защита природы — это не просто слова, это вопрос выживания. Каждый из нас должен быть экологом в душе, потому что наша земля и вода — это священные дары, которые нас вскормили, но к которым мы порой относимся непростительно безалаберно.В романе Арал выступает не просто фоном, а живым свидетелем того, как человек разрушает свой дом. Читая об уходе моря, я вспоминал тихую, невидимую угрозу Семея. Автор мастерски описывает атмосферу секретности: военные городки вроде Кантубека, вирусы, опасные зоны. Это созвучно тому, что пережил мой регион. Жизнь в тени полигона научила нас выживать вопреки всему, и в «Текемете» этот дух закрытого, секретного городка передан невероятно точно.Главная героиня Айна — это совесть романа. Она хранит не только древнее искусство валяния текемет, она пытается сохранить саму природу и человечность. Но её трагедия в том, что её почти никто не слышит. Вокруг неё люди, ослепленные своими страстями: браконьер Усен, думающий только о наживе, чиновник Зейн, для которого природа — лишь инструмент, и Улмекен, чье сердце переполнена ненавистью. Они не понимают, что Айна бьется ради них же, пытаясь удержать мир от окончательного распада. И Айну не поддерживает даже ее муж – но она воин, она справляется. Роман «Текемет» заставляет задуматься о том, что наше внутреннее море не должно высохнуть вслед за настоящим. Это книга о памяти, любви и долге перед предками. Огромное спасибо автору за эту честную и глубокую работу. Теперь я обязательно прочту и другие его книги, ведь он пишет о том, что болит у каждого из нас. Рекомендую всем, кому дорога наша общая судьба.
Facebook ссылка на этот отзыв

Скажите, друзья, кто из вас в последнее время читал по-настоящему хорошую, качественную и глубокую литературу? В нашей повседневной суетливой жизни, перегруженной гаджетами и бесконечным потоком мимолетной информации, это становится большой проблемой. Мы всё чаще скользим по поверхности, забывая о смыслах, требующих тишины. Поэтому я с огромным удовольствием и радостью представляю вам «Текемет» — новый роман нашего друга Бекнура Кисикова. Тема Арала проходит красной линией через несколько его произведений, и в каждом автор раскрывает новую грань этой трагедии. Но в «Текемете» Бекнур, в свойственной ему манере многожанровости, сплетает в причудливых узорах мистического ковра историю людей, их сокровенные воспоминания, жизненные перепетии, взлеты и падения, которые складываются в масштабную летопись нашей страны. Айна, героиня романа и хранительница музея того самого ковра; Капитан, преданный высыхающему морю; Старик-хранитель, отрекшийся от личного ради спасения других; Рая Марковна, Лашын, Раушан — женщины, принявшие на себя тяжелую мужскую ответственность за сохранение поселка-легенды Терен и его будущего — детей. Все это изложено точным и «точечным» словом: читаешь и физически ощущаешь себя то в далеком 1943-м, то в наших 2000-х. Айтыс, асар, амал — это наше исконное, незыблемое, многонациональное наследие. Наша вековая мудрость бережно сохранена на этих страницах. Бекнур, в очередной раз хочу сказать тебе — пиши! Пусть вдохновение никогда не покидает тебя, а чернила не иссякают. Завершить хочу пронзительными словами из романа: «Любовь не умерла. Она просто стала похожа на Арал: отступила от берегов, затаилась на глубине, стала горькой, но всё ещё была живой водой». Кто заинтересовался, может прочесть «Текемет» по ссылке и поддержать нашего друга! Эта книга стоит того, чтобы прочесть ее всем. Эта книга, которая возвращает нас к самим себе. 
Facebook ссылка на этот отзыв
Instagram ссылка на этот отзыв

Роман «Керемет» — это произведение, которое выходит далеко за рамки обычного художественного текста и превращается в глубокое философское размышление о человеческой судьбе, внутренней силе и поиске смысла жизни. Уже с первых страниц читатель погружается в атмосферу, наполненную напряжением, эмоциями и тонким психологизмом, который сопровождает повествование на протяжении всей книги. Особое внимание в романе уделяется теме выбора. Каждый герой оказывается перед сложными жизненными обстоятельствами, которые требуют принятия решений, способных изменить их судьбу. Не менее важной темой является внутренняя борьба человека. Герои сталкиваются не только с внешними трудностями, но и с собственными страхами, сомнениями и внутренними конфликтами. Эта борьба показана тонко и реалистично, без излишнего драматизма, что делает её особенно убедительной. Автор словно напоминает, что настоящие испытания происходят не только вокруг нас, но и внутри нас. Структура произведения также заслуживает высокой оценки. Сюжет развивается последовательно, но при этом не теряет динамики. В книге нет лишних элементов — каждая сцена, каждый диалог имеют значение и работают на раскрытие основной идеи. Постепенное развитие событий позволяет глубже понять героев и их мотивацию, а также прочувствовать изменения, происходящие с ними. Особенно ценным является то, что роман несёт в себе сильный посыл о человеческой стойкости. Несмотря на все испытания, герои продолжают двигаться вперёд, искать выход, верить в лучшее. Это вдохновляет и даёт читателю ощущение, что даже в самых сложных ситуациях можно найти силы для борьбы и изменения своей жизни. Также важно отметить, что «Керемет» — произведение, которое остаётся с читателем после прочтения,не заканчивается на последней странице — оно продолжает жить в мыслях, заставляя возвращаться к прочитанному, переосмысливать отдельные моменты и находить в них новые смыслы. Это признак по-настоящему сильной литературы.
Facebook ссылка на этот отзыв
Instagram ссылка на этот отзыв

Прочитал роман Бекнура Кисикова "Текемет", очень понравился - написан простым, понятным языком. Читаю уже второй роман автора, который рассказывает о людях, чья судьба переплелась с судьбой Арала. Жители Арала - это сильные люди живущие в трудных условиях , которым судьба подбросила много проблем, но не смотря ни на что они любят свою малую родину.

Роман Бекнура Киссикова «Текемет» — это многослойное художественное исследование, где национальная традиция встречается с современным экзистенциальным поиском. Название книги отсылает нас к древнему искусству валяния войлочного ковра, и эта метафора становится становым хребтом всего повествования. Как и настоящий текемет, роман не создается быстро — он требует «вбивания» смыслов, терпения и понимания того, как отдельные нити судеб переплетаются в единый узор.Философия войлока

Главный герой произведения проходит через сложную внутреннюю трансформацию. Автор мастерски показывает, что современный человек, живущий в ритме мегаполиса, часто теряет связь с «почвой». Киссиков возвращает нас к истокам не через сухую этнографию, а через чувственный опыт. Процесс создания текемета в романе описан почти сакрально: это и медитация, и покаяние, и способ исцеления родовой памяти.

• Символизм: Каждый узор на ковре — это зашифрованное послание предков, которое герой должен научиться читать заново.

• Язык: Слог Киссикова тягучий и ритмичный, он словно имитирует движения мастера, работающего с шерстью.

• Глобальный контекст: Несмотря на национальный колорит, проблемы, поднимаемые в книге — одиночество, поиск предназначения, связь поколений — универсальны для любого человека.

«Текемет» — это книга-медитация. Она заставляет замедлиться и задуматься о том, какой «орнамент» мы оставляем после себя. Бекнуру Киссикову удалось создать произведение, которое выступает мостом между прошлым и будущим, доказывая, что традиции — это не музейные экспонаты, а живая сила, способная давать опору в самые турбулентные времена. Это обязательное чтение для тех, кто ищет в литературе не только сюжет, но и глубокий философский подтекст.

Бекнұр мырзаның «Текемет» романын оқуға бұрыннан ниеттеніп жүрген едім, бірақ күнделікті тірліктің қамымен қол тимей жүрді. Шынымды айтсам, мен кітапты қағаз бетінен, сонау баспахананың иісі аңқып тұрған күйінде оқығанды ұнатамын, электронды нұсқаларға онша құлықты емес едім. Бірақ қызым бұл шығарманы тауып, телефоныма жүктеп берген соң, алғашқы беттерін парақтай бере-ақ қызығып кеткенім сондай, қалай соңына шыққанымды байқамай қалдым. Бұл жай ғана оқиға емес, бұл — жан айқайы екен.
Шығарманың өзегі — Айна есімді кейіпкердің тағдыры. Оның жанындағы жары Асан, ақылшы ағасы Сәғи, теңізге адал Капитан — бәрі де бір-біріне ұқсамайтын, бірақ ортақ мұңы бар жандар. Романдағы ең ауыр тұсы — Айнаның өз құндылықтары үшін жалғыз күресуі. Қала әкімшілігі мен кейбір «белсенділер» үшін текемет те, алаша да, сырмақ та ескінің қалдығы, керексіз дүние болып көрінеді. Оларға өткеннің жәдігерінен гөрі, жаңа ғимарат немесе пайда маңыздырақ. Тіпті музейді жаппақ болғанда, Айнаның жанында жүрген Асанның оны сатып кетуі — өмірдің ащы шындығын бетке басқандай болды. Жақын адамыңнан қолдау таппағаннан асқан ауыр не бар?
Бекнұр мырза Арал тағдырын сондай шебер суреттеген. Тұзды желдің ащы дәмі, судың тартылуы, тозған кемелердің қаңқасы — мұның бәрі нағыз апокалипсистің, яғни ақырзаманның көрінісі емес пе? Автор осы арқылы бізге үлкен ескерту жасап отыр: егер біз тарихымызды, дәстүрімізді және туған жердің экологиясын сақтамасақ, құрметтемесек, рухымыз бен болашағымыз маңқұртқа айналады. Тамырынан ажыраған халықтың күні қараң екенін шығарма өте терең жеткізген.
Осы кітапты оқып біткен соң, ішімде үлкен бір ой қалды. Біз не жоғалттық, нені сақтап қала аламыз? Осындай салмақты туынды сыйлаған авторға мың алғыс! Бекнұр мырза, шабытыңыз гүлдене берсін, қаламыңыз ешқашан талмасын. Ендігі тілегім — осы туындыны әдемі суреттермен безендірілген, сапалы қағазға басылған кітап ретінде қолыма ұстап қайта оқысам деймін. Мұндай дүниелер әр қазақтың төрінде тұруы тиіс.
Оқырманыңыздан ыстық сәлеммен, шынайы алғыс!

Instagram ссылка на этот отзыв

Прочитала роман «Текемет» и хочу искренне поддержать автора. Это очень атмосферная и глубокая история, которая цепляет не громкими словами, а именно своим настроением и смыслом. В центре — судьбы людей, память и море, которого уже нет, но которое продолжает жить внутри героев, в их ощущениях, воспоминаниях и даже в повседневных вещах.

Особенно откликнулась линия Айны — хранительницы ковров. Через неё очень тонко передана идея сохранения памяти и культурного наследия. Вообще, образ текемета в книге воспринимается не просто как предмет, а как живая связь поколений, как способ удержать то, что, казалось бы, уже исчезло. Это очень красиво и по-настоящему трогает.

Отдельно хочется отметить атмосферу — Арал, Кантубек, вся эта непростая история региона передана без перегруза, но при этом очень ощутимо. Читаешь и буквально видишь эти места, чувствуешь ветер, пустоту, но вместе с этим — жизнь, которая всё равно продолжается.

Интересно показаны и женские образы, особенно в контексте военного времени и тех ограничений, с которыми им приходилось сталкиваться. В книге есть внутренняя сила и уважение к этим судьбам, без лишнего драматизма, но с большим человеческим теплом.

Очень понравилось, что текст написан простым, живым языком. Нет ощущения «тяжёлой» литературы, наоборот — читается легко и увлекает, при этом в книге много смыслов, к которым хочется возвращаться. Это редкое сочетание — когда и интересно, и есть о чём подумать.

Чувствуется, что автор — не просто писатель, а человек с большим жизненным и профессиональным опытом, который умеет видеть глубже и передавать это через историю. Всё выглядит честно, без искусственности, поэтому веришь каждому персонажу и каждой линии.

После прочтения остаётся очень особое ощущение — как будто ты на какое-то время прожил рядом с героями их жизнь. И самое главное — остаётся мысль о том, как важно помнить. Помнить места, людей, историю, даже если кажется, что всё уже ушло.

Считаю, что «Текемет» — достойная работа, которая заслуживает внимания и поддержки. Искренне желаю автору победы в конкурсе!

Мен мектепте кітапті көп оқитынмын - біз көбіне классикалық шығармаларды оқимыз. Мен Абайды, Әуезовті, Мауленовті, Нұрпейісовті оқыдым. Арал туралы да алғаш рет Нұрпейісовтің шығармалары арқылы білгенмін. Сондықтан бұл тақырып маған бұрыннан таныс еді. Мен Аралда да болғанмын. Шынын айтсам, ол жер маған ауыр әсер қалдырды. Табиғаты қатал: тұз, жел, аптап ыстық. Адамға біртүрлі қысым беретіндей көрінді. Сол себепті ол жақта өмір сүру қандай қиын екенін түсінгендей болдым. Бірақ сонымен қатар, мені таңғалдырған нәрсе – автордың дәл осындай ортадан мағына, ой, образ таба білуі. Бұл үшін Аралды шын жақсы көру керек сияқты. «Текемет» романын оқығаннан кейін мен Аралға басқаша қарай бастадым. Бұрын тек сыртқы жағын көрген болсам, енді оның ішінде адамдардың тағдыры, тарихы, өмірі бар екенін тереңірек түсіндім. Айна сияқты кейіпкерлер арқылы өткен мен бүгіннің байланысын сезінесің. Маған романдағы ерекше нәрсе – оның бірнеше деңгейде жазылғаны. Бір жағынан, бұл – нақты оқиғалары бар шығарма. Екінші жағынан, ішінде терең мағына жатыр. Текемет арқылы өткенді көру, Терен туралы әңгіме – бәрі қызықты әрі ойландырады. Кейде бұл шын ба, әлде қиял ма деп ойланып қаласың. Мектепте біз қазіргі заман жазушыларын көп оқымаймыз. Көбіне классикаға көңіл бөлінеді. Әрине, классика маңызды, бірақ қазіргі авторларды да оқу керек деп ойлаймын. Өйткені олар бүгінгі өмірді, қазіргі мәселелерді жазады. Сол себепті «Текемет» сияқты романдар мектеп бағдарламасына кірсе екен деп ойлаймын. Мұндай шығармалар бізге жақынырақ, түсініктірек әрі қызығырақ болуы мүмкін. Әсіресе экология, туған жер, тарих сияқты тақырыптар біз үшін маңызды. Жалпы, бұл роман маған ұнады. Ол менің Аралға деген көзқарасымды өзгертті. Енді мен ол жерді тек қиын аймақ ретінде емес, өзіндік тарихы мен рухы бар өңір ретінде қабылдаймын. Осындай кітаптар көп болса екен деп ойлаймын. Авторға мың алғыс Текемет 100 тілге аударылсын

Қазақтың өнері бай. Оған мың роман жазса да жетпейді — əрбір кілем, əрбір əн, əрбір ою-өрнектің артында бүтін бір əлем жатыр. Бекнұр бауырымыздың «Текемет» романы сол байлықтың бір қырын ғана ашып береді — бірақ қандай қыр! Текемет жасаудың өзі де өнер, технологиясы да күрделі, сол себепті бұл тақырыпта жазу оңай емес. Дегенмен автор бұдан қаймықпаған.

Роман шынымен бай. Сюжеттер де, тағдырлар да мол. Айна, Асан, Үлмекен, Капитан — бəрінің есімі есте қалады. Бір кітапты мың кітап оқығандай сезінесің. Əр тарауда жаңа адам, жаңа өмір, жаңа жара. Бірақ бəрі бір жіппен өрілген — текемет арқылы, Айна арқылы, Арал арқылы.

Арал мəселесі — біздің ортақ жарамыз. Семей де, Арал да алыс емес, əсерін бүгін де сеземіз. Сол ауыртпалықты ұмытпау үшін, келер ұрпаққа жеткізу үшін осындай романдар керек. Мен өзім тарихшы болғандықтан, шығармада тарихи деректер мен нақты оқиғалар болса, жаным жылиды. «Текеметте» дəл солай — тарих пен көркем əдебиет тамаша тоғысқан. Автор нақты фактілерге сүйенген, бірақ оларды сезіммен, образбен берген. Тарихшы ретінде мұны бағалаймын.

Осындай зерттеулер де, романдар да көп болсын деймін. Əсіресе мектеп жасындағы балаларға «Текеметті» оқытуды міндет деп санаймын. Қалада өсіп жатқан ұрпақ текемет дегеннің не екенін ұмытты. Тілімізді де, дəстүрімізді де ұмытып бара жатырмыз — бұл ащы шындық. Ал мектепте оқылатын əдебиет тізімі əлі де ескірген кітаптармен толы. Осы романдай заманауи, өзекті, ұлттық рухы күшті шығармалар сол орынды алуы керек.

«Текемет» орысша жазылса да, жаны — қазақ. Менталитеті — қазақ. Ойлау жүйесі, кейіпкерлердің мінезі, табиғатқа, өнерге деген қарым-қатынасы — бəрі қазақы. Тілі орысша болғанымен, бұл роман қазақ əдебиетінің бір бөлігі деп санаймын. Өйткені əдебиеттің ұлтын тіл емес, жүрек анықтайды.

Авторға — шығармасы үшін шын жүректен алғыс. Мұндай тақырыпты қолға алғаны үшін, одан қаймықпағаны үшін, соңына дейін жеткізгені үшін — рахмет ! Жалғастыра бер, бауырым!Əлі жазылмаған текеметтер көп.
Instagram ссылка на этот отзыв

Бекнұр Кисиковтің шығармашылығын бұрыннан қадағалап жүрген оқырман ретінде оның жаңа романын бітіргенде көкейімде ерекше бір толқыныс пайда болды, өйткені бұл кітап менің жүрегіме мүлдем басқаша жол тауып, жаныма өте жақын тиді. Менің кітапхана әлеміне деген махаббатым бала кезімнен басталған еді, бәлкім, содан болар, романдағы кітапханашы Рая Фишердің бейнесі мені бірінші беттен-ақ баурап алып, соңғы сөйлемге дейін жібермеді. Рая — тағдырдың тәлкегімен соғыс жылдарында Поволжьеден Терең ауылына жер аударылған неміс қызы, оны ауыл адамдарының басында «халық жауы» деген суық көзқараспен, жатсынып қарсы алуы сол кезеңнің қатал шындығын айна қатесіз көрсетеді. Алайда бойында қайсар рухы бар Рая бұл қиындықтарға сынбайды, керісінше, қазақ тілін тез үйреніп, айналасына мейірім шуағын шаша бастайды. Майданға кеткен ерлердің орнын жоқтық пен аштық басқан, үйлер суық, отын тапшы сол бір зауалды шақта Раяның кітапханасы бүкіл ауылдың панасына айналады. Әйелдер мен балалар ол жерге тек кітап оқу үшін емес, бірін-бірі демеу үшін, жылу мен үміт іздеп жиналады. Лашын мен Раушан секілді ауыл әйелдерімен тізе қосып, қиындықтарға қарсы тұрған Раяның тұлғасы маған нағыз рухани тірек болып көрінді, ол тек кітап бетіндегі оқиғаларды баяндап қана қойған жоқ, ол адамдардың бойындағы адамдық қасиетті сақтап қалды. Романдағы ең бір жүректі тебірентерлік тұс — Раушанның ұлы Жеңістің баға жетпес қазына — кітаптарды үңгірге тасып, жасырып сақтаған сәті, бұл көріністің неге соншалықты қатты әсер еткенін түсіндіру қиын болса да, ол бейне санама мәңгілікке жазылып қалғандай болды. Автор оқиғаны өте шебер өрбітеді, мұнда тек Раяның тарихы ғана емес, бүгінгі күннің кейіпкері
Айнаның да күрделі тағдыры өріледі. Мұражай сақтаушысы көне кілемдер арқылы өткен шақтың жаңғырығын көреді, бұл мистикалық элемент шығармаға ерекше тереңдік береді. Оқырман ретінде мені үнемі бір сұрақ мазалайды: Терең ауылы расымен де болған ба, әлде бұл Айнаның қиялы мен жадының жемісі ме? Осы екіұштылық Текемет романның философиялық жүгін арттырып, адамды терең ойға батырады.
Instagram ссылка на этот отзыв

Менің түп-тамырым Арал өңірінен. Өзім Алматыда өссем де, Арал туралы ой мені әрдайым толғандырады. Бұл тақырып мен үшін өте жақын. Теңіздің тартылуы, адамдардың тағдыры мұның бәрі жай ақпарат емес, ішкі жан дүниеме әсер ететін мәселе. Сондықтан аралдықтардың жоғалтқанын, олардың ішкі ауыр күйін мен де іштей сезінемін.

«Текемет» романын оқығанда осы сезімдер қайта оралды. Бірақ шығарма тек мұң мен қайғыдан тұрмайды. Иә онда шындық бар бос қалған аймақтар, бұрынғы полигондар, құрғап кеткен теңіздің табаны, тұз бен жел, қатаң Қызылқұм. Бұл жаңа шөл, айналаны баяу басып жатқан кеңістік. Онда бұрынғы балықшылар, малшылар өмір сүруін жалғастырып жатыр. Автор олардың қалай бейімделіп, қалай күн көріп жатқанын шынайы көрсетеді.

Осындай ортада Айна туралы желі алғашында ерекше көрінеді. Адамдар күнкөріс қамымен жүргенде, кілемдерді сақтау не үшін керек деген сұрақ туындайды. Бірақ дәл осы жерде романның негізгі ойы ашылады. Айна тек кілемдерді сақтап жүрген жоқ, ол жадыны сақтап жүрген адам. Ол адамның өмірі тек тіршілік үшін күрестен тұрмайтынын көрсетеді. Өмірде өнер, дәстүр, қолөнер, рухани мұра бар екенін дәлелдейді.

Сонымен қатар бұл шығармада уақыттың өзі кейіпкер сияқты сезіледі. Өткен мен бүгіннің арасындағы байланыс үзілмей, бір арнада тоғысып жатқандай әсер қалдырады. Әрбір деталь, әрбір суреттеу сол жоғалып бара жатқан дүниені қайта тірілткендей. Оқырман тек сырттай бақылаушы емес, кеңістіктің бір бөлігіне айналып кетеді. Бұл автордың шеберлігін көрсететін маңызды қыр.

Айна шынайы кейіпкер. Ол өз ісіне сенеді және сол сенімін қорғай алады. Ол музейдің қажет екенін, өткенді сақтаудың маңызын дәлелдейді. Оның табандылығы мен ішкі күші ерекше әсер қалдырады. Мен Айнаның бейнесіне шын мәнінде тәнті болдым.

Романдағы әрбір кейіпкер, әрбір оқиға Арал тақырыбын әр қырынан ашады. Бұл шығарма тек экология туралы емес, ол адам туралы, таңдау туралы.

Маған роман өте ұнады. Осындай шығармалардың болғаны маңызды деп ойлаймын. «Текеметке» жеңіс тілеймін. Бұл тек бір романның жеңісі емес, бұл – Аралды ұмытпаған, оның қайта оралуына сенетін адамдардың ортақ жеңісі.

Маған «Текемет» романын көрсетіп, оқуға кеңес бергеніне шынымен қуаныштымын. Егер осы кітапты оқымағанымда, көп нәрседен құр қалар едім деп ойлаймын. Шығарма бірден өзіне тартып әкетеді, өйткені онда тек бір ғана оқиға емес, бірнеше тағдыр, бірнеше өмірлік жол қатар өріледі. Романдағы барлық желілер бір-бирімен байланысып, ортақ үлкен мағынаны қалыптастырады. Маған шығармадағы барлық кейіпкерлер қызық көрінді. Әрқайсысының өз орны, өз шындығы бар. Бірақ олардың ишинде маған ерекше әсер еткен кейіпкер – Капитан. Бұл – өз ісіне адал, өз өткеніне берік адам. Ол бұрынғы өмірин ұмытпайды, керісінше, соны сақтап, сонымен өмір сүреді. Капитан теңіз кеткеннен кейин де өзінің кәсібін, өз болмысын жоғалтпаған адам ретінде көрсетіледі. Ол үшін кеме жай ғана техника емес, ол – өмірінің бір бөлигі, ониң мәні. Ол кемені есінде сақтап, соны ойлап жүреді, соль арқылы өткенди ұстап қалуға тырысады. Бұл – өте терең және шынайы бейне. Маған ониң осы қасиеті ерекше ұнады. Қазіргі уақытта адамдар жиі өзгерип, бұрынғысын тез ұмытып кетеді. Ал Капитан керісінше – тұрақтылықтың, адалдықтың белгісі сияқты. Ол өзінің жолына, таңдахан кәсібіне соңына дейін берілген. Осындай адамдар арқылы роман адамның ишки беріктигін кэрсетеді. Жалпы, «Текемет» романы тек оқиғалар жиынтығы емес. Ол – адамдар туралы, олардың жадысы, таңдауы, өмірге деген қатынасы туралы шығарма. Әр кейіпкер арқылы белгілі бір ой айтылады. Айна арқылы – жады мен дәстүр, Үлмекен арқылы – ішки қайшылық, Жеңіс арқылы – жарақат пен жалғыздық, ал Капитан арқылы – адалдық пен тұрақтылық көрінеді. Романдағы Арал тақырыбы да өте әсерли берилген. Табиғаттың өзгеруи, адамдардың соған бейімделуи, жоғалтулар мен үміт – бәрі бірге көрсетіледі. Бұл шығарманы оқи отырып, тек кейіпкерлерді ғана емес, тұтас бір өңірдің тағдырын сезінуге болады. Мен үшін «Текемет» – маңызды шығарма болды. Ол ойландырды, кейбір нәрселерге басқаша қарауға көмектесті. Осындай кітаптарды көбірек оқу керек деп ойлаймын. Авторға үлкен алғыс айтқым келеді. Роман кеңінен танылып, өз оқырманын табады депсенемін.
Instagram ссылка на этот отзыв

Меценат кз-ке романдарды оқуға мүмкіндік бергені үшін алғыс білдіремін. Сол шығармалардың ішінде маған ерекше ұнағаны – «Текемет» романы. Бұл – Арал туралы, оның тағдыры мен сол жерде өмір сүретін адамдар туралы шығарма. Маған психолог ретінде «Текемет» романын оқу ерекше қызықты болды. Шығармада әртүрлі психологиялық типаждар өте шынайы көрсетілген. Үлмекеннен бастап Жеңіске дейінгі кейіпкерлердің әрқайсысының ішкі әлемі, мінезі, өмірге деген көзқарасы анық байқалады. Мысалы, Үлмекен бейнесі – ішкі қайшылығы бар, өмірдің ауыртпалығын көтеріп жүрген адам. Оның әрекеттерін бірден дұрыс немесе бұрыс деп бағалау қиын. Ол кейде қатал, тіпті қиратушы әрекеттерге барады, бірақ оның артында жиналған эмоция, түсінілмеу сезімі, өмірден көрген қиындықтары жатыр. Бұл – психологияда жиі кездесетін қорғаныс реакцияларының бірі. Ал Жеңіс мүлде басқа типаж. Ол – травма алған, өткенмен өмір сүретін адам. Ол өзін қоғамнан оқшаулап, белгілі бір миссияға арнап қояды. Бұл да адамның ауыр жоғалтудан кейінгі күйін көрсетеді. Оның жалғыз өмірі, бақылауы, сақтық әрекеттері – бәрі ішкі жарақаттың белгісі. Айна бейнесі де қызықты. Ол – сезімтал, қабылдауы терең адам. Ол текемет арқылы өткенді «сезінеді», бұл оның эмпатиясының жоғары екенін көрсетеді. Мұндай адамдар көбіне өзінен гөрі басқалардың ауыртпалығын тереңірек қабылдайды. Сонымен қатар, романда кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынастар да маңызды рөл атқарады. Әр кейіпкердің өз шындығы бар, олардың әрекеттері мен таңдаулары сол ішкі күйімен байланысты. Бұл шығарманы тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Жалпы, романдағы кейіпкерлер тек оқиға үшін емес, адамның ішкі күйін ашу үшін берілгендей. Әрқайсысы – белгілі бір психологиялық жағдайдың көрінісі. Осы тұрғыдан алғанда, шығарма тек әдеби емес, адам табиғатын түсінуге көмектесетін еңбек ретінде де қызықты. «Текемет» – адамдардың ішкі әлемін қарапайым тілмен, бірақ терең жеткізетін шығарма. Сондықтан оны оқу тек оқиға үшін емес, кейіпкерлерді түсіну үшін де маңызды.
Instagram ссылка на этот отзыв

Мен көпбалалы ана ретінде балаларымның болашағы туралы жиі ойланамын. Қандай ортада өседі, қандай құндылықтарды бойына сіңіреді, ертең қандай адам болады – осының бәрі мен үшін маңызды. Сондықтан соңғы кезде оқыған әрбір кітапқа да осы тұрғыдан қарай бастадым. Осы ретте «Текемет» романы маған ерекше әсер қалдырды. Бұл шығарма тек бір оқиға емес, ол – тұтас бір өңірдің тағдыры, адамдардың өмірі, табиғатпен байланысы туралы. Арал тақырыбы мен үшін бұрын да таныс еді, бірақ осы роман арқылы оны тереңірек сезінгендей болдым. Теңіздің тартылуы, адамдардың өмірінің өзгеруі, күнкөріс үшін күресі – бәрі шынайы берілген. Маған әсіресе Айна кейіпкері ұнады. Ол – ана, әйел, өз ісіне адал адам. Қандай қиындық болса да, өз жолынан таймайды. Оның кілемдерді сақтап, музейді қорғауға тырысуы – жай ғана әрекет емес, ол болашақ үшін күрес сияқты көрінеді. Өйткені өткенді сақтамай, болашақты құру қиын. Көпбалалы ана ретінде мен осыны жақсы түсінемін. Біз балаларымызға тек материалдық жағдай ғана емес, рухани негіз де беруіміз керек. Олар өз тарихын, мәдениетін, тамырын білуі тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, «Текемет» өте маңызды шығарма деп ойлаймын. Романдағы басқа кейіпкерлер де әсер қалдырды. Әрқайсысы өмірдің әртүрлі қырын көрсетеді. Бірі өткенін ұстап қалған, бірі жаңа жол іздеп жүрген, бірі ішкі күйзелісін жеңе алмай жүрген адамдар. Мұның бәрі өмірде бар жағдайлар. Бұл кітапты оқи отырып, мен балаларымның қандай қоғамда өсіп келе жатқанын, болашақта қандай құндылықтар маңызды болатынын ойладым. Экология, туған жерге деген жауапкершілік, адамгершілік – осының бәрі романда көрініс табады. Маған «Текемет» романы өте ұнады. Осындай шығармалар көп болса екен деймін. Өйткені олар тек оқырманға әсер етіп қана қоймай, ойландырады, тәрбиелейді. Мен өз балаларым да осындай кітаптарды оқып өссе екен деп тілеймін. Авторға рахмет!!!!! #Текемет #роман #Арал #Меценаткз
Instagram ссылка на этот отзыв

Қазіргі әдебиетте әйел тағдырын көрсету маңызды тақырыптардың бірі болып отыр. Әсіресе Арал өңіріндегі әйелдердің өмірі туралы жазу – қоғам үшін де, тарих үшін де қажет. Бұл өңірдегі экологиялық өзгерістер адамдардың күнделікті тұрмысына тікелей әсер етті, ал сол өзгерістердің негізгі салмағын көбіне әйелдер көтерді. Аралдағы әйел – тек отбасының мүшесі ғана емес, ол тіршілікті сақтаушы, қиын жағдайда да өмірді жалғастыруға күш табатын адам. Теңіздің тартылуы, жұмыс орындарының азаюы, көшу мәселелері – осының бәрі әйелдердің өміріне әсер етті. Олар бір уақытта ана, жар, жұмысшы, қамқоршы рөлдерін қатар алып жүреді. Сондықтан олардың тәжірибесі мен көзқарасы ерекше маңызды. Әйелдер туралы жазу – тек жеке тағдырларды көрсету емес, ол арқылы тұтас қоғамның жағдайын түсінуге болады. Әйелдің күнделікті өмірі, оның қиындықтары мен шешімдері үлкен әлеуметтік үдерістермен байланысты. Арал өңіріндегі әйелдердің өмірі арқылы экология, экономика, көші-қон сияқты мәселелер де көрінеді. Мұндай бейнелерді нақты кейіпкерлер арқылы көруге болады. Айна, Үлмекен, Хадиша, Самал сияқты әйелдер – әртүрлі тағдыр иелері. Олардың әрқайсысы өз жолымен өмір сүріп, қиындықтарды еңсеруге тырысады. Бұл кейіпкерлер арқылы Арал әйелдерінің өмірі жан-жақты ашылады. Қазіргі заманда әйел даусының естілуі маңызды. Әдебиет осыған мүмкіндік береді. Әйелдер туралы шығармалар олардың тәжірибесін, ойларын, өмірге көзқарасын ашық көрсетуге көмектеседі. Бұл қоғамда түсіністік қалыптастыруға, әртүрлі көзқарастарды қабылдауға жол ашады. Сонымен қатар, әйел бейнесі арқылы төзімділік, жауапкершілік және күнделікті еңбектің маңызы көрінеді. Мұндай әңгімелер үлкен өзгерістердің артында қарапайым адамдардың еңбегі тұрғанын түсінуге көмектеседі. Әсіресе Арал өңіріндегі әйелдердің өмірін көрсету олардың еңбегін бағалау және назар аударту үшін маңызды. Арал әйелдері туралы жазу – өткенді сақтау ғана емес, қазіргі шындықты түсіну және болашаққа ой салу. Бұл тақырыпты көтеру арқылы біз сол өңірдегі адамдардың өміріне назар аударамыз және олардың мәселелері ұмыт қалмауына ықпал етеміз.
Instagram ссылка на этот отзыв

«Текемет» романын оқығанда мені ең алдымен оның ішкі тыныштығы мен тереңдігі баурап алды. Бұл шығармада сырттай үлкен оқиғалар болмағанымен, адамның ішкі әлемінде жүріп жатқан күрделі өзгерістер өте нәзік әрі шынайы суреттелген. Автор кейіпкерлердің жан дүниесін ашуда ерекше шеберлік танытады. Әсіресе басты кейіпкердің өткен мен бүгіннің арасында қалып, өзінің түп-тамырын іздеуі мені қатты толқытты. Оның ішкі күйзелісі, ойға шомып, өз-өзімен арпалысуы өте сенімді берілген. Оқып отырып, кейіпкердің сезімдерімен бірге өмір сүргендей болдым. Романда текемет жай ғана тұрмыстық бұйым емес, ол — жадтың, тарихтың, ұрпақ сабақтастығының символы ретінде көрінеді. Әр өрнек, әр түс белгілі бір оқиғаны, белгілі бір тағдырды білдіретіндей әсер қалдырады. Бұл текемет арқылы өткен мен бүгіннің арасында көзге көрінбейтін байланыс орнайды. Автор ұлттық құндылықтарды тек баяндап қана қоймай, оларды сезіндіре алады. Сол арқылы оқырман өз мәдениетіне, өз тамырына басқаша көзқараспен қарай бастайды. Оқып отырып, мен өз өміріме де көз жүгірттім. Біз кейде өткенді ұмытып, тек бүгінмен өмір сүргіміз келеді, болашаққа ұмтыламыз деп, артта қалған дүниелерді мәнсіз санаймыз. Бірақ бұл шығарма керісінше, өткенді түсінбей, толыққанды өмір сүру мүмкін емес екенін көрсетеді. Өткен — бұл тек естелік емес, ол біздің кім екенімізді айқындайтын маңызды бөлік. Осы ой романды оқыған сайын анық сезіледі. Сонымен қатар шығармада уақыттың өтуі, адамның өзгеруі, бірақ кейбір құндылықтардың мәңгі сақталуы өте әсерлі көрсетілген. Кейіпкерлердің тағдыры арқылы автор өмірдің қарапайым, бірақ маңызды шындықтарын жеткізеді. Бұл роман асықпай оқуды талап етеді, өйткені әрбір сөйлемнің астарында терең мағына жатыр. Бұл роман жай ғана оқиға емес, ол — ойлануға, сезінуге, өзіңді тануға жетелейтін шығарма. Оқырманды асықтырмай, бірақ тереңге жетелейтін осындай туындылар сирек кездеседі. Оны оқығаннан кейін бірден ұмытып кетпейсің, керісінше, ұзақ уақыт бойы ойыңда сақталып, қайта-қайта оралып отырады. Осындай шығармалар ғана адамның ішкі дүниесіне әсер етіп, оның көзқарасын өзгерте алады.
Instagram ссылка на этот отзыв

Мен үшін бұл роман ең алдымен — сағыныш туралы шығарма. Бірақ ол жай ғана өткенді еске алу емес, ол — жүректің тереңінде жатқан, жылдар бойы жиналып қалған үнсіз сағыныш. Өткенге, балалық шаққа, жастық шақтың алаңсыз күндеріне, қайта оралмайтын сәттерге деген сағыныш өте нәзік әрі әсерлі жеткізілген. Автор бұл сезімді артық драмасыз, айқайсыз, қарапайым тілмен береді, бірақ сол қарапайымдылықтың өзі жүрекке тікелей жетеді. Кейде дәл осындай тыныш, байыпты әңгімелер адамның жанын көбірек қозғайды. Жас кезімде мен де уақыт ешқашан өзгермейді деп ойлайтынмын. Барлығы әрқашан осылай қала береді сияқты көрінетін. Бірақ жылдар өте келе адамның өзі де, айналасы да өзгереді екен. Осы роман арқылы мен өз өмірімнің әр кезеңін еске алдым. Кейбір ұмыт қалған сәттер қайта жаңғырып, жүрегімде қайтадан тірілгендей болды. Бұл шығарма тек оқиға емес, ол — өз өміріңмен үндесетін айна сияқты. Басты кейіпкердің ішкі толғаныстары маған өте жақын көрінді. Кейде біз де өмірде өз орнымызды таба алмай, бір нәрсе жетіспей тұрғандай күй кешеміз. Сол кезде еріксіз өткенге қарайсың, бәрі түсінікті әрі жеңіл болған кездерге оралғың келеді. Бірақ уақыт кері жүрмейді, өткен тек естелік болып қалады. Осы шындықты қабылдау — оңай емес, бірақ өмір соны талап етеді. Романның соңында ерекше бір тыныштық сезіледі. Бұл — бәрін түсінген, өмірдің ащысы мен тұщысын көрген адамның ішкі сабыры сияқты. Мұнда өкініш те бар, қабылдау да бар, бірақ ең бастысы — тыныштық бар. Осындай күйге жету үшін адамға қанша уақыт, қанша тәжірибе керек екенін ойлап қалдым. Бұл шығарма мен үшін жай ғана оқылған кітап емес, ол жүрекке жақын, ұзақ уақыт бірге жүретін естелік сияқты болып қалды. Кейбір кітаптар өміріңнің бір кезеңінде ғана әсер етеді, ал кейбірі сенің ішкі дүниеңе сіңіп кетеді. «Текемет» дәл сондай шығармалардың бірі.
Instagram ссылка на этот отзыв

«Текемет» романында мені ең қатты әсер еткен тақырып — уақыт. Уақыт бәрін өзгертеді: адамдарды да, мекенді де, көзқарасты да. Бір кездері таныс болған дүниелердің өзі уақыт өте бөтен болып көрінуі мүмкін. Бірақ сонымен қатар кейбір құндылықтар өзгермей қалады, олар адамның жадында, жүрегінде сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып отырады. Автор осы қарама-қайшылықты өте шебер көрсеткен. Уақыттың өтуі мен тұрақтылықтың қатар жүруі романға ерекше тереңдік береді. Шығарманы оқи отырып, уақыттың тек сыртқы өзгерістерге ғана емес, адамның ішкі әлеміне де қалай әсер ететінін анық байқайсың. Кейіпкерлердің ойлау жүйесі, сезімдері, өмірге деген көзқарасы біртіндеп өзгеріп отырады. Бірақ олардың ішкі өзегі, өмірлік құндылықтары сақталып қалады. Бұл — өмірдің өз заңдылығы сияқты көрінеді. Кейіпкерлердің тағдыры бір-бірімен тығыз байланысқан. Бір қарағанда ұсақ көрінетін детальдар уақыт өте келе үлкен мағынаға ие болады. Алғашында мән бермеген сәттер кейін маңызды естелікке айналып, кейіпкердің өмірінде шешуші рөл атқарады. Бұл автордың композициялық шеберлігін көрсетеді. Әрбір деталь кездейсоқ емес, бәрі өз орнында, өз уақытында ашылады. Сонымен қатар романда өткен мен қазіргі уақыттың арасындағы байланыс өте нәзік берілген. Кейіпкер өткеніне қайта оралған сайын, ол тек естеліктерді ғана емес, өзінің бұрынғы күйін, бұрынғы сезімдерін де қайта сезінгендей болады. Бұл оқырманға да әсер етеді, өйткені әр адам өз өміріндегі осындай сәттерді еске түсіре бастайды. Бұл кітапты оқу — жай ғана оқу емес, ол бір ішкі саяхат сияқты. Әр тарау сайын өзіңнің де өткеніңді еске түсіресің, өз өміріңе басқа көзбен қарай бастайсың. Кейде ұмытылған, кейде мән берілмеген сәттер қайтадан санаңа оралады. Сол арқылы адам өз өмірінің мәнін тереңірек түсіне бастайды. Бұл роман маған уақыттың қадірін түсіндірді. Өткенді өзгерту мүмкін емес, бірақ оны түсіну арқылы қазіргі өміріңді бағалауға болады. Осындай шығармалар адамды тоқтатып, ойлануға мәжбүр етеді, және дәл осы қасиетімен ол ерекше құнды.
Instagram ссылка на этот отзыв

«Текемет» — бұл тек бір отбасының немесе бір адамның тарихы емес, ол тұтас бір халықтың жады секілді әсер қалдырады. Оқып отырып, мен өзімді сол кейіпкерлердің ортасында жүргендей сезіндім. Әсіресе ауыл өмірінің суреттелуі өте шынайы, табиғи және әсерлі берілген. Автор әрбір детальға мән беріп, қарапайым көріністердің өзінен терең мағына таба біледі. Ауылдың тынысы, адамдардың күнделікті тіршілігі, олардың бір-бірімен қарым-қатынасы — бәрі де өмірдегідей нанымды. Маған кейіпкерлердің қарапайымдылығы ерекше ұнады. Олар ерекше батыр да емес, өзгеше тағдыр иесі де емес — бірақ дәл осы қарапайымдылық олардың шынайылығын арттырады. Әрқайсысының өз ішкі күресі, өз уайымы, өз арманы бар. Кейде олар өздерімен арпалысады, кейде өмірдің қиындықтарына төтеп беруге тырысады. Сол арқылы олар оқырманға жақындай түседі, тіпті кей сәттерде өзіңді солардың орнында елестетесің. Романдағы әр кейіпкер — бір тағдыр, бір өмірдің көрінісі. Олардың басынан өткен оқиғалар арқылы автор адам болмысының әртүрлі қырларын ашады. Кейбір кейіпкерлердің тағдыры жүрекке ауыр тиеді, ал кейбірі керісінше, үміт сыйлайды. Осы алуан түрлілік шығарманы одан әрі байыта түседі. Бұл роман маған бір маңызды ой қалдырды: адамның тамыры қайда болса, оның жүрегі де сол жерде болады. Қанша жерден алысқа кетсең де, өткенің сені бәрібір табады. Өткеннен қашып құтылу мүмкін емес, өйткені ол сенің бір бөлшегің. Бұл шығарма өткен мен бүгіннің арасындағы байланысты терең сезіндіреді. Сонымен қатар, роман адамға өзінің шыққан тегін, өз тамырын ұмытпау керектігін еске салады. Қазіргі заманда көп адам қала өміріне бейімделіп, өз бастауынан алыстап бара жатқандай. Ал бұл шығарма керісінше, сол тамырдың маңызын көрсетеді. Осы тұрғыдан алғанда, «Текемет» — тек көркем шығарма ғана емес, ол — адамды өзіне, өз тарихына қайта алып келетін рухани туынды. Қорытындылай келе, «Текемет» романы адамды тек оқиға желісімен ғана емес, ішкі әлемімен де терең ойға жетелейді.
Instagram ссылка на этот отзыв

«Текемет» романы – мазмұны терең, ой салатын шығарма. Романда Арал өңірі, оның өткені мен бүгіні, экологиялық жағдайы және сол жерде өмір сүретін адамдардың тағдыры кеңінен көрініс табады. Шығарма табиғат пен адам арасындағы байланысты, уақыт өте келе жоғалған дүниелер мен сақталған естеліктерді қатар қарастырады.

Негізгі кейіпкер Айна – кілем музейінің сақтаушысы. Ол текеметтер арқылы өткеннің тарихын сезіне алады. Романның маңызды желілерінің бірі – осы текемет арқылы берілетін жады. Кілемдер мұнда жай ғана тұрмыстық бұйым емес, олар – адамдардың өмірі, бастан кешкен қиындықтары, үміті мен сенімінің белгісі ретінде көрсетіледі. Айна осы арқылы өткен мен бүгіннің арасын байланыстыратын тұлғаға айналады.

Шығармада Арал теңізінің тартылуы, оның салдары, бос қалған кеңістік пен өзгерген өмір шынайы бейнеленеді. Сонымен қатар, романда әртүрлі тағдыр иелері кездеседі: архивариус, бұрынғы теңізші, жабық қалада өмір сүрген адамдар, өз ісіне адал жандар. Олардың барлығы бір-бірімен байланысып, ортақ кеңістіктің тарихын толықтырады. Бұл кейіпкерлер арқылы автор адамгершілік, жауапкершілік және туған жерге деген байланыс мәселелерін көтереді.

Романның тағы бір ерекшелігі – оның нақты географияға сүйенуі. Оқырман Арал аймағының кеңістігін, бұрынғы теңіз орнын, елді мекендерді, табиғи өзгерістерді көз алдына елестете алады. Бұл шығарманың шынайылығын арттырып, оны деректі сипатқа жақындата түседі. Сонымен бірге, шығармада Арал өңірінің мәдениеті, тұрмыс-тіршілігі, дәстүрлері де көрініс табады.

Осы оқиғалардың бәрі тек өткенді суреттеу үшін емес, бүгінгі адамға ой салу үшін берілген. Автор әрбір жоғалған кеңістік пен ұмытылған заттың өзінде үлкен мағына бар екенін көрсетеді. Сол арқылы оқырман өз өміріне, өз таңдауларына, өз жадына қайта үңілуге мәжбүр болады.

«Текемет» – тек бір адамның немесе бір кезеңнің емес, тұтас өңірдің, тұтас халықтың жады туралы шығарма. Ол өткенді ұмытпау, оны сақтау және түсіну қажеттігін еске салады. Роман оқырманға терең ой қалдырып, қазіргі уақыт пен өткеннің арасындағы байланысты сезінуге мүмкіндік береді.

Текемет романы маған қатты ұнады. Мен өзім кәсіпкермын жұмыс көп ақытта жоқ, әдебиетші емеспін, бірақ осындай кітаптарды оқу керек деп ойлаймын. Бұл қарапайым тілмен жазылған, бірақ ішінде терең мағынасы бар шығарма. Арал туралы, адамдар туралы, өмір туралы. Негізгі кейіпкер Айна, кілем сақтайтын әйел. Басында «осы не үшін керек?» деп ойлайсың. Айналада адамдар күн көре алмай жүргенде, кілемнің не керегі бар сияқты. Бірақ кейін түсінесің –ол жай ғана кілем емес. Ол – өткеннің ізі, адамдардың тарихы. Текемет арқылы бұрынғы өмір, адамдардың тағдыры сезіледі. Айна сол арқылы өткенді жоғалтпай, сақтап қалғысы келеді.

Осы кітапты ағылшын тіліне аудару керек деп ойлаймын. Текемет десек бұл жай ғана шығарма емес, ол біздің тарихымызды, дәстүрімізді, өмір салтымызды көрсететін туынды. Осындай дүниелерді тек өзіміз ғана оқып қоймай, бүкіл әлемге таныту маңызды. Егер дұрыс, сапалы аударылса, бұл роман шетелдік оқырманға да түсінікті әрі қызық болар еді. Менің де Маржан сияқты әжем болған. Ол кісі жүн сабап, ұршық иіріп отыратын. Сол көріністер бала кезімнен есімде қалып қойған. Сондықтан романдағы осындай сәттер маған өте жақын болды. Оқығанда өзімнің балалық шағым есіме түсті. Осындай қарапайым, бірақ шынайы дүниелер кітапты ерекше етеді. Ағылшын тіліне аударылса, «Текеметті» бүкіл әлем танитын еді деп ойлаймын. Өйткені бұл жерде тек бір отбасының немесе бір ауылдың ғана емес, тұтас халықтың тарихы бар. Арал тақырыбы да бүкіл әлемге таныс, экология мәселесі барлық елге ортақ. Сол себепті бұл роман шетелдік оқырманға да ой салары катты анық. Маған әсіресе текемет «сезетін» адамдар ұнады. Қазір ондай адамдар аз сияқты. Айна, Маржан, Бибіжан, Мәди бұлар біздің байлығымыз. Осындай адамдар көп болса, дәстүр де, өнер де, тарих та жоғалмас еді. Олар арқылы урпақ жалғасады, мәдениет сақталады. Роман маған жалпы қатты ұнады. Әрине, кей жерлері ауырлау, ойландыратын тұстары бар, бірақ соның өзі құнды. Бұл щыгарам жай оқып шығатын емес, ішінде мағынасы бар шығарма. Менің ойымша, бұл роман үлкен денгейге шығатын туынды. Егер жақсы аударылып, дұрыс таныстырылса, халықаралық деңгейдегі марапаттарға да лайық. Мысалы, осындай кітаптар Букер Нобель тагады баска сияқты сыйлықтарға да қатыса алады деп сенемін. Авторға алғыс айтқым келеді. Осындай еңбек жазу онай емес бул үлкен жұмыс. Бекнұр ағаға шабыт тілеймін! Шығармаларыңыз алға басып, бүкіл әлемге танымал болсын! Текемет романына алға! Бекнур ағаңа женіс тілеймін! Марапатты болсын #текемет #арал #роман #меценаткз #байқау #шабыт #музей #қазақдәстүрі
Instagram ссылка на этот отзыв

«Текемет» — это очень красивый, душевный и глубоко трогательный роман. Главная героиня Айна посвятила свою жизнь сохранению старинных казахских ковров-текеметов. Для неё они гораздо больше, чем просто ткань и узоры: это живые хранители памяти, в которых спрятаны истории, эмоции и судьбы целых поколений.

Один необычный старый ковёр внезапно начинает «оживать» под её руками. Когда Айна прикасается к нему, перед ней разворачиваются яркие картины прошлого — события в затерянном рыбацком посёлке Терен в суровом 1943 году. Мы видим невероятную силу женщин, которые, оставшись без мужей, ушедших на войну, выходят в ледяное море на лов рыбы, чтобы спасти своих детей от голода. История белой верблюдицы Бозынген, смелой Лашын, библиотекаря Раи и маленького Женыса, который позже станет последним хранителем страшных тайн острова Возрождения, поражает своей искренностью, болью и человечностью.

В настоящем времени действие происходит в современном Аральске. Айна отчаянно борется за свой маленький музей ковров, который власти хотят закрыть, чтобы устроить там компьютерные классы. Ей приходится сталкиваться с непониманием и даже враждебностью односельчан, предательством близких людей и собственными семейными трудностями. Муж Асан поначалу не поддерживает её увлечение, дочь живёт своей жизнью далеко в столице, а вокруг всё сильнее чувствуется дыхание умирающего моря и забвения.

Язык романа простой, тёплый и очень образный. При чтении ты буквально ощущаешь запах овечьей шерсти, солёного ветра пустыни, сухой полыни и старых книг. Узоры на коврах оживают на страницах, превращаясь в настоящие окна в прошлое. Атмосфера романа грустная, но при этом светлая и полная надежды.

После прочтения остаётся сильное послевкусие: светлая грусть по ушедшему морю, глубокое уважение к людям, которые в самые трудные времена сохраняют традиции и память, и важное понимание — настоящая память никогда не исчезает, пока есть те, кто готов её беречь, ткать заново и передавать следующим поколениям.

Біз мұғалімдер мен педагогтар үшін балалардың кітап оқуы өте маңызды. Сол себепті мен «Текемет» романын арнайы жүктеп алып, оны оқушыларға көрсеткім келді. Әрине, бұл балаларға арналған жеңіл шығарма емес, оны ересектердің өзіне де толық түсіну оңай емес. Дегенмен, дәл осындай күрделі әрі мазмұнды шығармалар оқушының ойлау қабілетін дамытуға көмектеседі деп ойлаймын. Меніңше, роман бірнеше деңгейде жазылған. Ересек оқырман көретін деңгей – бұл Аралдың тарихы, ұлттық өрнектер, дәстүр мен жады туралы ойлар. Бұл жерде экология, өткен мен бүгіннің байланысы, жоғалған құндылықтар туралы маңызды мәселелер көтеріледі. Ал жасы кіші оқырмандар үшін шығармада оқиға, қозғалыс, кейіпкерлердің бастан кешкендері, белгілі бір деңгейде шытырман элементтер бар. Бұл олардың қызығушылығын оята алады және кітапқа деген ынтасын арттырады. Ал ең терең деңгей – бұл Аралдың тағдырына байланысты ауыр сезімдер. Айна, Сағи, Асан, капитан, Жеңіс сияқты кейіпкерлер арқылы адамның ішкі күйі, өмірлік таңдауы, қиындықпен күресі көрсетіледі. Бұл кейіпкерлерді толық түсіну үшін белгілі бір өмірлік тәжірибе қажет сияқты. Әрқайсысы өз жолымен, өз шындығымен берілген, сондықтан оқырман әр кейіпкерден өзінше ой түйеді. Соған қарамастан, мұндай шығармалар балаларға да қызықты болуы мүмкін. Себебі олар арқылы оқушылар тек оқиғаны ғана емес, адамдарды, олардың мінезін, көзқарасын түсінуге үйренеді. Сондықтан мен «Текемет» сияқты шығармалар мектеп бағдарламасына, сыныптан тыс оқуға енгізілсе деп ойлаймын. Осындай туындылар арқылы оқушылар халықтың рухын, тарихын, дүниетанымын тереңірек түсіне алады. Бұл олардың әдебиетке деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, тұлға ретінде қалыптасуына да ықпал етеді. Бекнұр Қисықовтың шығармашылығымен бұрыннан таныспын. Оның «Тал жайлау» сияқты басқа да еңбектерін оқығанмын. «Текемет» романы да маған ерекше ұнады. Авторға шығармашылық табыс тілеймін, еңбегі бағаланып, кеңінен оқылып, лайықты жеңіске жетсін деп тілеймін.
Instagram ссылка на этот отзыв

«Текемет» — это не просто книга. Это сам по сути ковер. История главной героини Айны, преданной хранительницы старых ковров - это на самом деле глубокая, трагичная и очень личная история всего Аральского моря. Но какая же редкость, когда автор не стал писать сухую, полную цифр хронику экологической катастрофы или морализаторский трактат. Вместо этого он сплел из ковра и древних легендне невероятно мощное мистическое полотно. Ты словно проваливаешься в эту книгу с головой. Особенно меня потрясли исторические вкрапления. Сцены в занесенном снегом поселке Терен во время страшной зимней блокады 1943 года это эмоциональный накал уровня лучших мировых драм выживания, что-то сродни атмосфере «Одних из нас». Когда оставшиеся без мужчин женщины, изможденные голодом и холодом, выходят на трещащий лед бушующего моря, чтобы спасти своих детей... Когда они теряют свою кормилицу - верблюдицу Бозынген, но сквозь слезы и ледяное отчаяние не теряют своего человеческого достоинства и невероятной внутренней силы. Эти страницы просто невозможно читать без кома в горле. А когда на страницах появляется старик Женыс, приезжающий на верблюде, чтобы забрать священный текемет, сюжет обретает почти библейский масштаб. Текемет это не просто художественная литература. Это роман-память, роман-ритуал, роман-исповедь. Текст поражает своей многослойностью. В нем так же органично, как нити в сложном орнаменте, сплетаются проблемы экологии и урбанизации, сложные семейные узы, горечь мести и великая, исцеляющая сила прощения. И как же невероятно красиво, с какой-то ювелирной точностью написано про сами узоры - «су жолы» (путь воды), жулдыз (звезда)... Читая эти строки, ты физически чувствуешь, что автор не просто изучал сухой материал по энциклопедиям, а сам вручную валял эту шерсть, пропуская через себя каждый завиток и каждый узел. Читать обязательно. #Текемет #БекнурКисиков #АральскоеМоре #КазахскаяЛитература #Эстетика #ЧтоПочитать #МеценатКЗ #КнижныйОтзыв
Instagram ссылка на этот отзыв

Бұл романды оқып отырып, кейде автор менің өз өмірімді жазып қойғандай күй кештім. Ең алдымен, басты кейіпкер Айнаның немересінің аты Аружан екенін көргенде, жүрегім жылып сала берді. Менің де титтей қызымның аты - Аружан. Сондықтан ба, Айнаның өз немересіне деген мейірімі, қамқорлығы маған өте жақын, таныс болып көрінді. Шығармадағы Айна, оның қызы Әйгерім және кішкентай Аружанның арасындағы қарым-қатынас — бұл біздің қазіргі қоғамның нақ өзі. Әсіресе, Айнаның түнімен көз ілмей, бар ықыласымен қызына жасау дайындаған сәті, ал күйеу баласының сол дүниені менсінбей, алмай кеткені жаныма қатты батты. Осы көріністі оқығанда көзіме жас келді. Бұл қандай таныс жағдай десеңізші! Біздің аналарымыз, әжелеріміз «қызым барған жерінде маңдайы жарқырап жүрсін, артынан апарған жүгі сай болсын» деп жылдап көрпе қаптайды, төсек-орын жинайды, текемет басады. Ал қазіргі балалар өсіп, «бұл бізге керек емес, ескінің қалдығы, сәні кеткен дүние» деп мұрнын шүйіреді. Осындай кезде сол ананың еңбегі емес, үміті мен жүрегінің бөлшегі аяққа тапталғандай болады екен. Бекнұр бұл нәзік иірімді сондай дәл басыпты. Бірақ романның соңы үміттенеді. Айнаның қажырлылығы, өз дегенінен қайтпайтын қайсарлығы тәнті етті. Қызым Аружан сәл есейгенде, бұл кітапты міндетті түрде екеуміз бірге отырып оқимыз деп шештім. Ол да өз елінің тарихын, қазақ әйелінің рухы қандай мықты болатынын біліп өсуі тиіс. Кітаптағы әйелдер бейнесі бөлек әңгіме. Лашынның образы нағыз ғарыш қой! Оның жанында кейбір еркексымақтардың бейнесі көлеңкеде қалып қояды. Лашын сияқты қайсар, ешкімге бас имейтін, шындықты бетке айтатын әйелдер барда біздің ұлтымыздың рухы өлмейді. Ол нағыз даланың ерке де еркін тағысы сияқты. Осындай шынайы, нағыз қазақи иісі аңқып тұрған туынды үшін авторға мың алғыс! Аралдың тұзы мен сорын, ананың көз жасы мен үмітін арқау еткен Текемет романы әрбір шаңырақта оқылуы керек деп есептеймін. Бұл жай ғана оқиға емес, бұл біздің ұмытылып бара жатқан болмысымыздың жаңғыруы. Достар, осы тамаша шығармаға қолдау білдіріп, дауыс берейік! Mecenatkz.com бұл роман нағыз жеңіске лайықты дүние.
Instagram ссылка на этот отзыв

Текеметті» қолыма алғаннан-ақ, бұл мен ойлағандай жай ғана ермек емес, өмірдің өзіндей ауыр әрі терең дүние екенін түсіндім. Бұл кітап қолжазба тек оқиға емес, әрбір қазақ отбасының басында бар сезімдер мен туыстық байланыстар туралы екен. Романдағы махаббат біз үйренген кинодағыдай емес, нағыз өмірдегідей көрсетілген. Мысалы, Айна мен Асанның арасы... Олар үнемі бір-бірін түсініп, майдай жағылып отырмайды. Асан — қарапайым еркек, оған үйдің тыныштығы, жайлы тұрмыс керек. Ал Айна болса, өз ісіне, сол ескі текеметтер мен өткен тарихқа жанын берген адам. Екеуі екі түрлі әлем сияқты көрінгенімен, араларындағы үзілмейтін бір алтын арқау бар. Асанның ақыр соңында Айнаның «безумиесін» қабылдап, өз қолымен музей салып беруі — нағыз махаббаттың белгісі емес пе? Үндемей-ақ, тіреу болып, жарының арманын қолдау — кез келген еркектің қолынан келе бермейтін ерлік. Жеңістің тағдыры да жанымды ауыртты. Сырт көзге қатал, тіпті қорқынышты көрінгенімен, оның ішінде таудай қайғы жатыр. Ол бүкіл отбасынан айырылған адам, бірақ сол жоғалтудың өзі оны осы өмірде ұстап тұрғандай. Оның жалғыздығы мен құпиясы — шын мәнінде өз жақындарына деген шексіз сағынышы мен адалдығы. Тіпті Үсенді де жек көре алмайсың. Ол да — өз отбасымды асырайын, бала-шағам ешкімнен кем болмасын деп жүріп, қисық жолға түскен адам. Кейбір істері дұрыс емес шығар, бірақ ол үшін де отбасы бәрінен биік. Ал Үлмекен мен оның ұлы Мәди арасындағы сезім — нағыз аналық махаббаттың үлгісі. Үлмекен қандай қиындық көрсе де, балам аман болсын, жақсы өмір сүрсін деп тырбанып бағады. Мәдидің Айнадан үлгі алып, өз жолын іздеуі — бұл өмірдің жалғасы, үміттің өлмегені. Бұл кітаптан түсінгенім — махаббат тек әдемі сөздер емес. Махаббат — ол жауапкершілік, ол үнсіз қолдау, ол біреудің қайғысын бөлісу. Кейіпкерлер бір-біріне әрдайым жылы сөз айтпаса да, істерімен бәрін дәлелдейді. Сондықтан «Текемет» — адамдарды бір-біріне жақындататын, жүректі жібітетін өте керемет шығарма екен. Әрбір ана, әрбір әйел оқыса, өзін табады деп ойлаймын. Осындай шынайы туынды үшін авторға рақмет!
Instagram ссылка на этот отзыв

Прочитав новый роман Бекнура Кисикова «Текемет», хочу поделиться взвешенным отзывом. Книга оставляет сильное, хотя и немного противоречивое послевкусие. Это тот случай, когда форма и содержание постоянно борются друг с другом за внимание читателя.

В первую очередь хочется отметить великолепный, густой языковой пласт и абсолютную этнографическую достоверность. Детали быта, процесс валяния шерсти, степные поверья — всё описано с ювелирной точностью. Отдельное уважение за добротно сделанный глоссарий- он помогает не спотыкаться о незнакомые термины, а органично погружаться в текст. Но главный, на мой взгляд, литературный триумф книги - это исторические флешбэки. Сцены в занесенном снегом ауле Терен во время суровой войны — объективно сильнейшие страницы романа. Они написаны с такой пронзительной честностью, что холод пробирает до костей, а трагедия женщин, выходящих в море ради спасения детей, ощущается почти физически.

Но есть и ощутимые минусы. В первую очередь это касается мистической линии с «оживающими коврами», которая сильно перегрузила повествование. Если в самом начале эта мистика отлично работает как тонкая метафора исторической памяти и невидимой связи поколений, то ближе к середине книги она дает сбой. Текст начинает откровенно напоминать сценарий для телевизионного сериала в мистическом жанре «истика. Волшебства становится слишком много, и оно обесценивает суровый реализм аральской трагедии. Кроме того, главная героиня Айна слишком долго «не понимает» и отрицает свой дар. Сомневаешься в ее адекватности….Ее искусственная слепота в совершенно очевидных ситуациях к финальной трети книги начинает раздражать. От взрослой, сильной женщины, противостоящей целому городу, подсознательно ждешь большей осознанности и решительности.

В сухом остатке - Текемет крепкая, качественно написанная драма с мощным этническим и экологическим колоритом, которую автор, к сожалению, несколько пережал мистикой в ущерб психологической глубине. Тем не менее, роман определенно заслуживает прочтения и оставляет след в памяти.

Моя оценка: твердые 4

Если вы думаете, что классика или книги про историю - это скучно, то вы просто не открывали этот роман. «Текемет» Бекнура Кисикова это какой-то запредельный уровень, реально. Тут ковры работают реально как нейросеть или какой-то VR-шлем из будущего. Главная героиня Айна касается орнамента и всё, погнали! Текемет начинает стримить прошлое в 4К. Ты прямо видишь этот остров с вирусами (Кантубек - это вообще чистый хоррор, локация как из Resident Evil), видишь, как женщины в сорок третьем рубят лед в бушующем море, а верблюды тянут сети, чтобы дети не умерли с голоду. Это такой экшн, что никакой Marvel не нужен. А эта старая ведьма Улмекен? Блин, когда она сарай спалила,это была чистая жест Это было так неожиданно и жестко, что мурашки по коже. Вообще, в книге столько жести, крови и соли, что ты буквально чувствуешь это на губах. Это не розовые сопли не ваниль какая то, это настоящая жизнь, какая она есть - суровая и честная. Мади и Бибижан – это мы как мы смотрим на мир взрослых и ..офигеваем сори. их мысли, их терки, их попытки понять, что происходит в этом мире. Читаешь и понимаешь люди всегда одинаковые, и проблемы у нас похожие, даже если мы живем в разные эпохи. Короче Текемет просто залетел в сердечко. Это мощнейший краш сезона. Советую всем, кто до сих пор думает, что Казахстан это только сверкающая Астана или, упаси боже, мемы про Бората. На самом деле всё гораздо глубже и круче. Там, в степях и на дне высохшего моря, зарыта такая энергия, что её хватит, чтобы зарядить все ваши гаджеты на сто лет вперед. Книга учит тому, что нельзя забывать свои корни, иначе ты просто превратишься в пустое место. Текемет - это наша память, и если мы его потеряем, то потеряем себя. Короче заходите на сайт «Мецената», качайте и читайте. И обязательно ставьте. Это реально топ контент, который стоит вашего времени.
Instagram ссылка на этот отзыв

Бекнұр Қисиковтің «Текемет» романын оқып отырып, мен бір нәрсені анық түсіндім: біз үшін жай ғана әшекей болып көрінетін ою-өрнектер — шын мәнінде бабаларымыздың бізге қалдырған хаты, тіпті заманауи тілмен айтсақ, «генетикалық коды». Автор мұны сондай нәзік, сондай терең жеткізген. Кітаптағы ең бір соны соқтыратын, жанды тебірентетін тұсы — Айнаның текемет басып жатып, әр өрнекке жан бітіретін сәттері. Мысалы, «су жолы» өрнегін алайықшы. Бүгінгі адам үшін бұл — киіздің шетіне салынатын ирек сызық қана. Ал Аралдың жағасында отырған, теңізінен айырылған жан үшін бұл — үлкен арман, сағыныш, тіпті дұға секілді. Автор «су жолы» арқылы тартылған теңіздің қасіретін, суды аңсаған халықтың ішкі зарын шебер суреттейді. Ол өрнек емес, ол — теңіздің қайтып келуін күткен үміттің жолы. Ал «жұлдыз» өрнегі ше? Ол — адасқанға бағыт беретін, қараңғыда жол көрсететін жарық. Романдағы кейіпкерлердің тағдыры да сол жұлдыз өрнегіндей — шашырап жүріп, бір мағынаға тоғысады. Бекнұр текемет басу процесін жай ғана еңбек деп емес, нағыз медитация, рухты тазарту рәсімі ретінде көрсетеді. Жүннің иісі, оның басылуы, бояулардың үйлесімі — мұның бәрі Аралдың қасіретін жуып-шайғандай әсер береді. Кітапты оқып отырып, мен де сол өрнектердің сырын білгім келіп кетті. Біз неге осы байлығымызды ұмыттық? Неге бізге текемет — тек ескінің қалдығы болып көрінеді? Автор Айнаның бейнесі арқылы бізге мынадай ой тастайды: егер біз осы өрнектердің тілін түсінсек, біз өзімізді жоғалтпаймыз. Бұл — біздің рухымыздың картасы. Әсіресе, соғыс кезіндегі, Терең ауылындағы әйелдердің тағдыры мен сол кездегі текеметтердің мағынасы сондай мықты жазылған. Ондағы әрбір «қошқармүйіз», әрбір ирек сызық — тірі қалудың белгісі. Бұл романды оқыған соң, үйіңіздегі ескі текеметке немесе сырмаққа басқаша қарай бастайтыныңыз анық. Осындай терең, ұлттық тамырымызды тап басатын шығармаға қолдау білдіру — бәріміздің парызымыз. «Текемет» романы — нағыз жеңіске лайық туынды. Mecenatkz.com сайтына кіріп, 264-нөмірлі шығармаға дауыс беріңіздер. Бұл — біздің ою-өрнегімізге, тарихымыз бен рухымызға берілген дауыс.
Instagram ссылка на этот отзыв

Текемет» романын оқып отырып, басты кейіпкер Айнаның мінезіне таңғалмау мүмкін емес. Ол нағыз қайшылықтан жаралған адам сияқты. Бір жағынан қарасаң — тым батыл, екінші жағынан — тым қорғансыз.

Есіңізде ме, Айнаның аш иттерге тап болатын сәті? Кез келген адам зәресі ұшып, қашатын немесе есінен танып қалатын жағдай. Ал Айна ше? Ол тіпті сескенбейді. Түк болмағандай, сол иттің көзіне тік қарап, айбат шегеді. Сол сәтте оның бойындағы бір жабайы, алғашқы еркіндікті көресің. Ол өлімнен қорықпайды, табиғаттың қаталдығынан сескенмейді. Нағыз бесстрашная (батыл) әйел!

Бірақ, қызық болғанда, осы иттен қорықпаған Айна — музейі үшін кәдімгідей қорқады. Тіпті «қорқақ» десе де болатындай күйге түседі. Біреу келіп музейді жауып тастай ма, жәдігерлерге зақым келе ме, әлде халық түсінбей қала ма деп түн ұйқысы төрт бөлінеді. Неге бұлай? Өйткені ол үшін музей — жай ғана ғимарат емес, ол оның бүкіл өмірі, жаны, өткені мен болашағы. Ит қапса — тәні ауырар, ал музейінен айырылса — рухы өледі. Міне, Айнаның ең үлкен қорқынышы осы. Ол өзі үшін емес, «жадымыз» үшін қорқады.

Жалпы, романның өзі де қайшылыққа толы. Онда соғыстың сұрғылт суреті де бар, бүгінгі күннің ауыр мұңы да бар. Бір жағынан мистика, сиқырлы өрнектер, екінші жағынан — Аралдың аптап ыстығы мен ащы шындығы. Кейде кейіпкерлерді жақсы көріп кетесің, кейде олардың әрекетіне ашуың келеді. Бірақ өмірдің өзі сондай емес пе?

Айнаның осы бір «батыл әрі қорқақ» бейнесі — бүгінгі қазақ әйелінің бейнесі сияқты. Сыртқы жауға, қиындыққа қайыспай қарсы тұрамыз, бірақ ішкі құндылықтарымызға, баламызға немесе мұрамызға келгенде жүрегіміз дірілдеп қалады. Бекнұр аға осы нәзік шекараны өте дәл көрсетіп берген.

Бұл роман бізді бірден баурап алмайды, ол бірте-бірте ойландырады. Айна сияқты біз де нені сақтап қалу үшін қорқып жүрміз? Міне, кітапты жапқаннан кейін санада қалатын басты сұрақ осы.

Роман «Текемет» — это мощная экологическая драма. Бекнур Кисиков совершил важный литературный поступок - он показал Арала не через сухие, безжизненные цифры, а через глубокие человеческих судьбы. Здесь трагедия природы — это прежде всего трагедия личности. Одной из самых сильных и пугающих линий в книге стало описание острова Возрождения. Сцена с заброшенными лабораториями и залитыми бетоном штаммами опаснейших вирусов - это абсолютное попадание в «десяточку». Автор без прикрас и лишней политкорректности препарирует наше прошлое и настоящее. Он не боится вскрывать сложное совковое наследие с его секретными биолабораториями, которые когда-то были угрозой мирового масштаба, и противопоставлять его современному постсоветскому бардаку, где на руинах былой империи процветает циничное браконьерство. Это столкновение эпох на дне высохшего моря выглядит пугающе реалистично. Сама книга по своей сути напоминает саксаул- такая же жесткая, горькая на вкус, корявая от жизненных испытаний, но при этом невероятно живучая и дающая надежду там, где всё остальное кажется мертвым. Кисиков мастерски работает с историческим контекстом, вытаскивая на свет забытые, но критически важные факты. Чего стоит одна только история про двадцать вагонов рыбы голодающему Поволжью- её можно и нужно разбирать на цитаты. Это яркое напоминание о том времени, когда Арал спасал жизни, и о том долге, который человечество так и не вернуло этому краю. В романе Текемет этнография встречается с триллером, а экологический манифест - с глубокой философией выживания. Автор показывает нам, что море ушло, но память осталась вплетенной в узоры ковров, в ДНК тех, кто не бросил берег. Это чтение не для развлечения, а для осознания того, кто мы есть и что мы оставим после себя. Безусловно, такой роман должен быть услышан. Он заслуживает того, чтобы выйти за пределы книжных страниц пусть и в уорде - в обсуждения, в киносценарии, в сердца людей. Подобные произведения становятся фундаментом для новой, честной литературы Казахстана.
Instagram ссылка на этот отзыв

Осы кітап кітап деп айтамыз бірақ шынымды айтсам, қазір кітап оқитын уақыт көп бола бермейді. Күнде жұмыс, үй, балашаға бәрі бірге уақытты алып қояды. Кейде кітапты қолға алуға да мүмкіндік болмай қалады. Текеме» романын мен әрең оқып шықтым. Жалпы мен орысша да, қазақша да оқи аламын. Бұл шығарма орыс тілінде болды, бірақ іштей «осыны қазақша оқу керек еді» деген ой болды. Өйткені бүкіл атмосферасы, оқиғасы, кейіпкерлері бәрі қазақы дүние. Арал өңірінде орысша сөйлейтін адамдар аз сияқты, көбісі қазақша сөйлейді ғой. Сондықтан кей жерлері қазақша болса, тіпті шынайырақ сезілер ме еді деп ойладым. Кітапты оқып шықтым, жаман емес. Арал туралы, тұзы, желі, өмірі – бәрі бар. Кей тарауларын қызығып оқыдым, кей жерлерінде тіпті тоқтап, ойландым. Бірақ қатты ұнады деп те айта алмаймын. Бір оқып шығуға болады, бірақ қайта-қайта оқитын кітаппа ол жағын білмеймін.Романның тілі мен ойы кейде ауырлау көрінді. Философиясы көп, тереңірек үңілуді талап етеді. Әркімге бірдей оңай қабылданбайды. Кейіпкерлер де біртүрлі әрқайсысы өз алдына бөлек, кейде түсіну қиын. Сол себепті шығарма маған қатты жақын болып кетті деп айта алмаймын. Бірақ ұнаған тұстары да болды. Әсіресе кей жерлерінде автор өте жақсы бейнелеп жазған. Аралдың көрінісі, табиғаты, сол жердегі өмір бәрі көз алдыңа келеді. Осындай жерлері шынымен әсерлі шыққан. Ал ұнамаған жағы Айна туралы қиялға толы тұстар. Ол көретін көріністер, текемет арқылы өткенді көруі маған аса жақын болмады. Күйеуі Асанмен қарым-қатынасы да кейде сенімсіздеу көрінді. Шынайы емес сияқты әсер қалдырды. Бірақ, мүмкін, бұл автордың өз стилі шығар. Жалпы алғанда, оқы деген соң оқыдым, өз пікірімді қалыптастырдым. Жаман емес, бірақ ең үздік роман деп айта алмаймын. Басқа оқыған шығармаларымның ішінде бұдан да ұнағандары бар. Маған көбіне динамикасы бар, оқиғасы жылдам дамитын романдар ұнайды. Сондықтан, бәлкім, осы кітап маған толық ашылмаған шығар. Дегенмен, оқып көруге болады. Әркім өзі бағасын береді.
Instagram ссылка на этот отзыв

«Текемет» романы: Аралдың қасіреті мен қасиетіне жаңа көзқарас

Мектепте Абай, Әуезов, Нұрпейісов секілді классиктерді оқып өскен оқырман ретінде, Арал тақырыбы маған бұрыннан таныс еді. Алайда заманауи жазушының «Текемет» романы санаымдағы Арал бейнесін мүлдем жаңа қырынан ашып, оған жан бітіргендей болды.

Мен Аралда өз аяғыммен барып, оның қатал болмысын көрген жанмын. Сол сапардан есте қалғаны — аптап ыстық, бет қарыған ащы тұз бен адамды еңсесін басатын құлазыған дала. Шынымды айтсам, ол жер маған тек қиындық пен қасіреттің символындай көрінген еді. Бірақ романды оқығанда, автордың осындай қатал ортадан терең мағына мен биік парасат таба білгеніне таңғалдым. Бұл — тек туған жерін шексіз сүйетін, оның әрбір тасының тілін түсінетін жанның ғана қолынан келетін іс.

Романның құрылымы өте күрделі әрі қызықты. Мұнда нақты өмірлік деректер мен терең философиялық мистика астасып жатыр. Текеметтің өрнектері арқылы өткенді көру, Айна секілді кейіпкерлердің тағдыры мен Терең туралы аңыздар оқырманды шындық пен қиялдың нәзік шекарасына жетелейді. Шығарманы оқып отырып, Аралдың тек «экологиялық апат аймағы» емес, өзіндік рухы мен киесі бар қасиетті мекен екенін жан-тәніммен сезіндім.

Біз мектепте классиканы құрметтеуді үйрендік, бірақ «Текемет» сияқты заманауи туындылардың бағдарламаға енуі аса маңызды деп есептеймін. Қазіргі авторлар бүгінгі күннің мәселелерін, экологиялық зауал мен адамгершілік құндылықтарды бізге жақын тілде жеткізеді. Бұл роман менің көзқарасымды түбегейлі өзгертті: енді мен Аралды тек «құм басқан дала» емес, адам тағдыры мен ұлттық тарих тоғысқан ұлы өңір ретінде қабылдаймын.

Авторға осындай рухты шығармасы үшін алғыс айтамын. «Текемет» әлемнің жүздеген тіліне аударылып, қазақ әдебиетінің жаңа символына айналуға лайықты туынды. Осындай кітаптар көбейген сайын, біздің де туған жерге деген махаббатымыз ояна түспек.

Есть книги о бурных человеческих страстях, мировых событиях, во многих закручен клубок тайн и закулисных интриг. Но бывают скромные, на первый взгляд затрагивающие локальные и частные истории. Однако, от этого, не становясь менее значимыми, ведь в душе человека, в сердце тихого героя, служащего провинциального музея может скрываться целый Мир, целая Вселенная. В неспешных, мудрых беседах и размышлениях Айны, героине романа «Текемет» Бекнура Кисикова, слышится голос страдающего народа, душевные переживания и боль целого поколения. Ей выпала судьба стать хранительницей материального наследия предков, жить в драматичный период жизни страны и района. Идеология давит, партия требует, люди выживают, земля покрывается «морщинами» такыра, море «плачет» солончаками. Героиня осознаёт особую ответственность и важность своей работы. Айна погружается в мир уходящей эпохи, пытаясь глубоко прочувствовать скрытые элементы, заложенные в, казалось бы, обычных орнаментах ковров, на вышитых старых коржынах. Как герои «Аватара» через нервные окончания подключались к природе Пандоры, так и Айна через кончики пальцев подключается к памяти предков, зашифрованных в узорах текеметов.

Через скромные, неброские элементы и метафоры автор сумел поднять проблемы Арала и жителей региона. Хотя, если брать шире, эти вопросы касаются всего Казахстана. Автор добротно выстраивает сюжет, ювелирно выкраивает тончайшие нюансы отношений, предлагает обсудить трудные моральные личные дилеммы. Например: имеет ли право Улмекен, чья дочь задыхается без ингалятора, ненавидеть музей, который «ничего не даёт» её семье?

Думаю, что Арал здесь выступает как символ, как боль человечества, не сумевшего противостоять агрессивным реформаторам, искавшим сиюминутные выгоды. Эти вопросы, поднятые автором, серьезным писателем, активным общественным деятелем Бекнуром Кисиковым, злободневны и требуют нашего пристального внимания. 

В романе "Текемет" линия Асана показалась мне одной из самых тихих, но при этом очень точных. Это герой, который почти не говорит о своих чувствах, не объясняет их словами, но при этом всё время действует. И именно через его поступки становится понятно, что он чувствует на самом деле. Асан человек своего поколения. Его не учили говорить о любви, проговаривать эмоции, делиться переживаниями. Для него это неестественно. Он может быть резким, закрытым, иногда даже кажется равнодушным. В какие-то моменты он не понимает Айну, её увлечение музеем, её борьбу. Более того, он даже говорит, что рад закрытию музея. И в этот момент кажется, что между ними всё окончательно разрушено. Но дальше раскрывается другая сторона. Асан не уходит, не исчезает, не предаёт. Он остаётся рядом. И начинает делать все тихо без лишних слов. И суеты. Делает например табурет нужной высоты, чтобы было удобно работать. Приезжает на грузовике, и помогает с вещами жене, чтобы ее не растерзала толпа женщин. Его ночные ожидания напряжены и полны смыла. Он просто рядом, без объяснений. Это не громкие жесты, а простые, бытовые действия. Но именно в них и есть его отношение. Самый сильный момент это, конечно, когда он строит для Айны новый музей. Он делает это просто беззвучно без попытки что-то доказать словами. Он просто берёт и делает. И этим поступком говорит больше, чем мог бы сказать словами. Это его способ любить. Такие люди часто остаются непонятыми ни женой ни обществом. Со стороны может казаться что эта пара холодная и между ними нет любви что им всё равно, что они каике то странные. Но на самом деле они просто по другому устроены. Они не умеют говорить о чувствах, зато умеют брать на себя ответственность и быть рядом в нужный момент. Через Асана хорошо видно целое поколение мужчин, для которых любовь не просто слова, а действия. Это забота без объяснений, помощь без просьбы, присутствие без лишних разговоров. И в этом есть своя правда таких мужчин и поколения. Лично для меня эта линия получилась личной. Они не всегда заметны, но именно на них часто держится семья и устойчивость отношений. Именно таким является и мой отец. Их нужно ценить
Facebook ссылка на этот отзыв

Роман Текемет Бекнур Кисиков разворачивается на суровом и тревожном фоне побережья Аральского моря — места, где сама природа словно стала символом утраты и борьбы за память. В центре повествования — хранительница музея ковров Айна, женщина, для которой этот небольшой музей является не просто работой, а настоящим очагом духовной и исторической жизни. Айна отчаянно пытается сохранить музей, в котором собраны текеметы — не просто изделия, а живая история народа, вплетённая в узоры и краски. Для неё каждый ковёр — это голос прошлого, судьбы людей, их традиции и боль. Однако её борьба разворачивается в атмосфере непонимания и равнодушия. Жители посёлка, занятые своими повседневными проблемами, не видят ценности в этом наследии, считая музей чем-то второстепенным и ненужным. Особое напряжение создаёт противостояние с местной администрацией, которая под предлогом развития и пользы для общества намерена закрыть музей и открыть на его месте учебное заведение. Их действия кажутся продуманными и даже хитрыми: они играют на ожиданиях людей, обещая будущее, но при этом незаметно стирают прошлое. В этом конфликте Айна оказывается в одиночестве — между равнодушием одних и прагматизмом других. Драма романа заключается не только в борьбе за здание, но и в более глубоком противостоянии — между памятью и забвением, корнями и «удобным» будущим. Айна становится символом сопротивления, человеком, который отказывается предать историю ради мнимого прогресса. Её боль — это боль утраты связи поколений, страх, что вместе с музейными стенами исчезнет и часть национальной души. Таким образом, «Текемет» — это не просто история о конфликте в маленьком посёлке, а пронзительное размышление о том, как легко можно потерять своё наследие, если перестать его защищать.
Instagram ссылка на этот отзыв

Бүгін ішімдегі бір өкпе-ренішімді де, сонымен бірге үлкен ризашылығымды да жасырмай айтқым келіп отыр. Жақында Бекнұр мырзаның «Текемет» романын оқып шықтым. Шынымды айтсам, кітапты қолыма алғанда жүрегім бір жағынан қуанса, екінші жағынан қатты ауырды. Өйткені, қазақтың жаны, Аралдың қасіреті, біздің төл мәдениетіміз бен ою-өрнегіміз туралы жазылған мұндай құнды дүниенің неге орыс тілінде жарық көргеніне ішім ашыды. Бұл кітап — біз туралы, қазақтар туралы ғой! Сондықтан бұл туынды ең алдымен қазақ тілінде сөйлеуі керек еді немесе автор оны бірден аударып ұсынуы тиіс еді деп есептеймін. Қазақтың қасиетті текеметі мен оюының сырын басқа тілде оқып отыру маған өте оғаш көрінді. Десе де, романның мазмұны сондай терең болғандықтан, амалсыз орысша оқуға тура келді. Бірақ оқыдым да, таңғалдым. Кітаптағы әйелдер бейнесі — нағыз шедевр! Автор әрбір әйелдің мінезін, ішкі әлемін сондай дәлдікпен ашқан. Басты кейіпкер Айнаның тағдыры, оның сол музей үшін, ескі текеметтер үшін жанұшырған сәттері көзіме жас келтірді. Романдағы басқа әйелдер де біріне бірі ұқсамайды, әрқайсысының өз соқпағы, өз қайсарлығы бар. Лашын болсын, басқалары болсын — бұл нағыз қазақ әйелдерінің галереясы сияқты. Олардың рухының мықтылығы еркектерден бір де кем емес екенін автор өте жақсы көрсете білген. Әсіресе, кілем мен текеметтің жасалу жолы, әрбір оюдың артында жатқан философия, ұлттық тұрмыс-салтымыздың бүге-шігесіне дейін жазылғанына тәнті болдым. Бұл жай ғана көркем шығарма емес, бұл — этнографиялық қазына. Сонымен қатар, Арал тағдыры, экология мәселесі де жүректі ауыртатын деңгейде көтерілген. Су тартылғанда адамның жаны да бірге суалатынын автор сондай шебер жеткізіпті. Ендігі үлкен үмітім — осы роман жақын арада сапалы түрде қазақ тіліне аударылса екен. Мен бұл туындыны міндетті түрде ана тілімде қайталап оқығым келеді. Өйткені, «су жолы», «қошқармүйіз» деген сөздердің қазақша дыбысталуында бөлек бір қасиет, бөлек бір кие бар. Авторға осындай үлкен еңбегі үшін рақмет, бірақ келесі жолы қазақ оқырманын ұмытпаса екен деймін. Достар, бұл кітап бәрібір де оқуға тұрарлық дүние.
Instagram ссылка на этот отзыв

Жалпы, мен Бекнұр мырзаның шығармашылығын бұрыннан құрметтеймін. Бірақ осы роман «Текемет» оның алдыңғы еңбектерінен мүлде бөлек сияқты көрінді. Бұл шығармада бәрі өзгеше құрылған, оқиғалар да, баяндау тәсілі де ерекше. Романдағы ең қызық нәрсенің бірі – өткен мен қазіргі уақыттың қатар берілуі. Бір сәтте сен қазіргі өмірді оқып отырсаң, келесі сәтте мүлде басқа кезеңге өтіп кетесің. Айна арқылы біз тек бүгінді ғана емес, өткенді де көреміз. Ол текеметке қараған кезде, кілемнің ішінен біртүрлі көріністерді «көретіндей» болады. Сол арқылы Терен деген бір жұмбақ мекен ашылады. Терен – аралдағы миф сияқты жер. Онда бір кезде әйелдер аман қалу үшін күрескен, өздерін сақтап қалған. Ал Айна қазіргі уақытта өз музейі үшін күресіп жүр. Екі оқиға бір-бірімен байланысып жатқандай әсер береді. Текемет кейде Айнаға сол көріністерді көрсетеді. Оқып отырғанда бір жағынан бұл шын сияқты, ал бір жағынан бұл тек оның қиялы ма деген ой келеді. Шынын айтқанда, Айна шынымен сол көріністерді көріп жүр ме, әлде бұл оның ішкі күйі ме – нақты жауап жоқ. Терен деген жер расында болған ба, әлде ол тек аңыз ба – бұл да белгісіз. Бірақ дәл осы белгісіздік романды одан сайын қызықты етеді. Романда адамдардың да көзқарасы екіге бөлінді. Бірі Айнаны қолдайды, оның ісін түсінеді. Енді бірі оны түсінбей, «ауытқып кеткен» деп ойлайды. Бірақ халықтың арасында оны қолдайтындар бар. Тіпті айтыс кезінде көрермендер музейді Айнаға қайтаруды талап етеді. Бұл да қоғамның ішіндегі түрлі пікірді көрсетеді. Маған бұл роман кәсіпкер ретінде де қызық болды. Себебі Айна өз ісін соңына дейін қорғап, сенімінен таймайды. Бұл – кез келген адамға, әсіресе өз ісін бастаған жандарға үлгі болатын қасиет. Жалпы, «Текемет» – өте қызықты, өзгеше шығарма. Оны бір рет оқып қана қоймай, қайта-қайта оқығың келеді. Себебі әр оқыған сайын жаңа бір нәрсе байқайсың. Осындай романдар көп болса екен деп ойлаймын. Енді Текемет ар кілемгле алашаға смырнаққа ерекеше қарайтын болым ғой
Facebook ссылка на этот отзыв

Вчера закончила читать роман Бекнура Кисикова Текемет и до сих пор не могу успокоиться. Хожу по дому, вс так и валится из рук, а сердце просто щемит от боли но и какой-то светлой тоски. Знаете, читать главы про этот музей это почти физически больно. Ведь это же всё про нас, про нашу с вами настоящую, некнижную боль! Читаешь, и слезы сами катятся от обиды, потому что у нас ведь в реальности всё точно так же произошло. Наш настоящий музей точно так же отдали, но не под щколу а под ресторан. Это вообще жесть конечно. Нас двадцать лет нас кормили пустыми обещаниями, эхх… А главная героиня Айна..., как же Бекнур всё тонко подметил! Как к ней относятся люди, как жестоко шепчутся за спиной, крутят пальцем у виска и в открытую называют «полоумной Айной». А она ведь просто бьется за нас, пытается сберечь нашу историю, эти древние текеметы, которые всем остальным вдруг стали не нужны из-за погони за деньгами и новизной. Сколько таких вот «полоумных», бесконечно сильных женщин у нас, которые на своих плечах тянут то, что другие давно предали и забыли! Они меняют нас нашу историю их ненавидят – но они творят нашу историю Или взять Усена... Ну вор он браконьер там черный контрабандист - совершает плохие поступки, казалось бы, что его жалеть? Но автор так глубоко заглянул ему в душу! У него в глазах стоит такая настоящая, дикая, невыносимая мужская тоска, что ты его одновременно и осуждаешь, и жалеешь до слез. Понимаешь, что жизнь его просто сломала. Сразу видно, что Бекнур — наш человек. Сам видимо простой - из народа. Никакой фальши — всё из самой жизни взято. Обязательно прочитайте эту книгу, жанымдар, ни на секунду не пожалеете. Она просто переворачивает душу и заставляет вспомнить, кто мы есть на самом деле. Только когда сядете за чтение, сразу готовьте носовые платки. Жылап токтайылмадым. Потому что это про нас, про наше ушедшее море и про нашу разбитую, но всё еще живую душу. Обязательно голосуйте за эту книгу на конкурсе, такие истории должны жить!
Instagram ссылка на этот отзыв

Бекнұр ағаның «Текемет» романын оқып біткеннен кейін, көңілімде Айнаның бейнесіне қатысты үлкен бір сұрақ қалды. Ол — нағыз мықты әйел ме, әлде бақытсыз жалғыз ба? Осы екі сезім оның бойында кәдімгі текеметтің өрнегіндей бір-бірімен шырмалып жатыр. Бір жағынан қарасаң, Айна — нағыз жеңімпаз. Ол бүкіл ауыл оған қарсы шыққанда, «музейіңді жабамыз» деп билік қысқанда, тіпті жақындары «қоя салшы» дегенде де мойымады. Ол өз арманы үшін, біздің ұлттық жадымыз үшін соңына дейін күресті. Ол аш иттерден қорықпаған, тағдырдың таяғынан жасқанбаған бесстрашная (батыл) әйел. Ақыр соңында музейін сақтап қалып, адамдардың санасын оятты. Егер осы тұрғыдан қарасақ, ол — нағыз батыр. Бірақ, екінші жағынан, осы жеңістің құны тым ауыр болған жоқ па? Айна музей деп жүріп, бауыр еті — қызынан айырылды. Қызы Астанаға кетіп, анасының берген жәдігерлерінен ұялатын болды. Күйеуі Асанмен арасы суыды, екеуі бір үйде тұрса да, екі бөлек әлем сияқты. Ол өз ісіне берілгені сондай — айналасында ешкім қалмағандай сезінеді. Оның жалғыздығы сондай терең, кейде оны аяп кетесің. Осының бәрін «жеңіс» деп айтуға бола ма? Меніңше, Айнаның таңдауы — бұл нағыз трагедиялық таңдау. Ол өзінің жеке бақытын бүкіл халықтың мұрасы үшін құрбан етті. Ол — біздің қазіргі қоғамға жетпей жүрген «шырақшы» бейнесі. Біз бәріміз «отбасым, тыныштығым» деп үйімізге тығылып отырғанда, Айна сияқтылар отқа түсіп, біздің өткенімізді қорғап жүр. Иә, ол жалғыз, бірақ сол жалғыздығында үлкен бір қасиет бар. Айнаны жеңімпаз деп айтуға болатын шығар, бірақ ол — «жаралы жеңімпаз». Оның жеңісінен сағыныш пен мұң иісі аңқиды. Оның таңдауын қабылдау қиын, бірақ оны құрметтемеу мүмкін емес. Өйткені Айна болмаса, біздің сол Аралдың жағасындағы кішкентай болса да маңызды тарихымыз құмға сіңіп жоқ болар еді. Бұл роман бізді мынадай ойға қалдырады: сен өзіңді құрбан етпей, үлкен іс тындыра аласың ба? Әлде нағыз құндылық үшін міндетті түрде жалғыз қалуың керек пе? Айнаның тағдыры — бәрімізге сабақ. Автор осы арқылы өмірдің ешқашан біржақты болмайтынын, кез келген үлкен істің өз құны болатынын өте керемет жеткізген.
Instagram ссылка на этот отзыв

Бұл — бүгінгі таңда кез келген қазақтың отбасында айтылатын ең ауыр сұрақтардың бірі. Бекнұр ағаның «Текемет» романындағы Жаңыл мен Айнаның таңдауы — біздің қоғамның екіге бөлінген келбеті сияқты. Осы екі тағдырды оқып отырып, «қайсысынікі дұрыс?» деп өзіңнен де сұрайды екенсің.

Кету ме, әлде қалу ма? «Текеметтегі» екі таңдау — екі тағдыр

Шынымды айтсам, менің жүрегім Айна жағында болғанымен, ақылым Жаңылды да түсінеді. Автордың шеберлігі де сонда — ол ешкімді кінәламайды, тек алдыңа ащы шындықты жайып салады.

Жаңылдың таңдауы — бұл заманның талабы. Ол жас, ол өмір сүргісі келеді, ол жарқыраған Астанада жаңа мүмкіндіктерді көрді. Жаңылды «кетті» деп кінәлау оңай, бірақ «өліп бара жатқан қалада қал» деп айту тіпті қиын. Ол өз болашағын таңдады. Иә, ол анасының текеметінен ұялады, тамырынан алшақтайды, бірақ ол — қазіргі мыңдаған жастардың бейнесі. Олар қалаға барып, «қалалық» болуға тырысады, өйткені сонда ғана өмір бар деп сенеді.

Ал Айна ше? Айнаның таңдауы — бұл нағыз ерлік пен жанкештілік. Ол өліп бара жатқан қалада қалды, өйткені ол кетсе — сол қаланың жаны бірге кететінін түсінді. Ол үшін тарих, мұражай, текемет — жай ғана зат емес, ол — тіршіліктің соңғы нүктесі. Айна сияқтылар болмаса, біздің ауылдарымыз бен кіші қалаларымыз әлдеқашан картадан өшіп кетер еді. Оның таңдауы — «мен емес, біз» деген ұғымға негізделген.

Егер менен «сен қай жақты таңдар едің?» деп сұрасаңыз, жауап беру өте қиын. Өзім де үйде отырған ана болған соң, балаларымның жақсы жерде, жайлы жерде болғанын қалаймын. Бірақ... егер бәріміз кетсек, біздің мазарымызды кім күзетеді? Бабалардың аманатын кім сақтайды?

Меніңше, Айнаның таңдауы — бұл «рухани жеңіс», ал Жаңылдікі — «тұрмыстық жеңіс». Жаңыл Астанада бақытты болар, бірақ оның ішінде әрқашан бір бостық тұрады. Ол бостықты Айнаның сақтап қалған текеметі ғана толтыра алады.

Романды жапқанда бір нәрсені түсіндім: Айна мен Жаңыл — бір-біріне қажет. Өйткені қалу — кетуден әлдеқайда қиын. Ал сіз қалай ойлайсыз? Сіздің жүрегіңіз қай жаққа көбірек бұрады?

Арал тағдыры — бұл біздің жанымыздың жарасы сияқты. Бекнұр ағаның «Текемет» романында Аралды арнайы зерттеп, экологиялық апаттың себеп-салдарын тізіп шықпауы, керісінше, оны өмірдің бір бөлшегі (данность) ретінде көрсетуі маған қатты әсер етті. Арал — құрбан ба, әлде өмір сүріп жатқан орта ма? Шынымды айтсам, осы кітапты оқығанға дейін Арал туралы білетінім — мектеп оқулығындағы құрғақ деректер мен теледидардан көретін кемелер зиратының мұңды суреттері ғана еді. «Теңіз тартылды, тұз ұшты, бәрі бітті» деген сияқты жалпылама ой болатын. Бірақ «Текемет» бұл тақырыпқа мүлдем басқа қырынан қарауға мәжбүрледі. Романда Арал — жай ғана экологиялық фон емес, ол кейіпкерлердің тағдырын айқындайтын тірі организм. Ондағы халық теңіздің жоқтығына жылап, мұңайып отырмайды, олар сол жағдайда өмір сүріп жатыр. Тұзды желмен тыныстап, тақырдың үстімен жүріп, бәрібір сол жерді қимайды. Автордың бұл мәселені «айқайлап» айтпауы, керісінше, Айна мен Маржан әжейдің күнделікті тіршілігі арқылы көрсетуі экологиялық тақырыпты жүрекке жақындата түсті. Менің қабылдауым қалай өзгерді? Бұрын Арал мен үшін — алыстағы бір «проблема» болса, қазір ол — адамның ішкі әлемімен тығыз байланысты құбылыс. Теңіздің тартылуы — тек судың азаюы емес, ол — рухани құндылықтардың, жадымыздың тартылуы сияқты сезілді. Айнаның сол тартылған теңіз табанынан өрнек іздеуі, өткеннің сынықтарын жинауы — табиғат пен адамның ешқашан бөлінбейтінін көрсетеді. Арал бұл жерде — үнсіз куәгер. Ол ешкімді кінәламайды, тек өзінің ащы шындығын алдына жайып салады. Осыдан кейін мен экологиялық мәселелерге тек «табиғатты қорғау» деп емес, «өзімізді, тарихымызды сақтау» деп қарайтын болдым. Өйткені табиғат өлсе, адамның да жаны қаңсып, тақырға айналатынын түсіндім. Бекнұр аға бізге Аралды аяуды емес, Аралмен бірге өмір сүруді және оны бағалауды үйреткендей. Теңіз кетсе де, адамдық қасиет кетпеуі керек екенін ұқтық. Ал сіздер үшін Арал бұл романда қандай рөл ойнады? Сіз де оны тек апат деп қабылдадыңыз ба, әлде Айнаның тағдырымен тұтасып кеткен бір киелі кеңістік ретінде көрдіңіз бе?
Instagram ссылка на этот отзыв

Арал тағдыры — бұл біздің жанымыздың жарасы сияқты. Бекнұр ағаның «Текемет» романында Аралды арнайы зерттеп, экологиялық апаттың себеп-салдарын тізіп шықпауы, керісінше, оны өмірдің бір бөлшегі (данность) ретінде көрсетуі маған қатты әсер етті. Арал — құрбан ба, әлде өмір сүріп жатқан орта ма? Шынымды айтсам, осы кітапты оқығанға дейін Арал туралы білетінім — мектеп оқулығындағы құрғақ деректер мен теледидардан көретін кемелер зиратының мұңды суреттері ғана еді. «Теңіз тартылды, тұз ұшты, бәрі бітті» деген сияқты жалпылама ой болатын. Бірақ «Текемет» бұл тақырыпқа мүлдем басқа қырынан қарауға мәжбүрледі. Романда Арал — жай ғана экологиялық фон емес, ол кейіпкерлердің тағдырын айқындайтын тірі организм. Ондағы халық теңіздің жоқтығына жылап, мұңайып отырмайды, олар сол жағдайда өмір сүріп жатыр. Тұзды желмен тыныстап, тақырдың үстімен жүріп, бәрібір сол жерді қимайды. Автордың бұл мәселені «айқайлап» айтпауы, керісінше, Айна мен Маржан әжейдің күнделікті тіршілігі арқылы көрсетуі экологиялық тақырыпты жүрекке жақындата түсті. Менің қабылдауым қалай өзгерді? Бұрын Арал мен үшін — алыстағы бір «проблема» болса, қазір ол — адамның ішкі әлемімен тығыз байланысты құбылыс. Теңіздің тартылуы — тек судың азаюы емес, ол — рухани құндылықтардың, жадымыздың тартылуы сияқты сезілді. Айнаның сол тартылған теңіз табанынан өрнек іздеуі, өткеннің сынықтарын жинауы — табиғат пен адамның ешқашан бөлінбейтінін көрсетеді. Арал бұл жерде — үнсіз куәгер. Ол ешкімді кінәламайды, тек өзінің ащы шындығын алдына жайып салады. Осыдан кейін мен экологиялық мәселелерге тек «табиғатты қорғау» деп емес, «өзімізді, тарихымызды сақтау» деп қарайтын болдым. Өйткені табиғат өлсе, адамның да жаны қаңсып, тақырға айналатынын түсіндім. Бекнұр аға бізге Аралды аяуды емес, Аралмен бірге өмір сүруді және оны бағалауды үйреткендей. Теңіз кетсе де, адамдық қасиет кетпеуі керек екенін ұқтық. Ал сіздер үшін Арал бұл романда қандай рөл ойнады? Сіз де оны тек апат деп қабылдадыңыз ба, әлде Айнаның тағдырымен тұтасып кеткен бір киелі кеңістік ретінде көрдіңіз бе?
Instagram ссылка на этот отзыв

В "Текемете" Арал показан как место, из которого жизнь постепенно уходит. Это не резкий обрыв, а медленный процесс, который чувствуется во всём. Самый сильный образ - это покинутые корабли. Они стоят прямо на суше, ржавые, накренившиеся, уже никому не нужные. Когда-то это была работа, движение, смысл для людей. Сейчас это просто остатки прошлого, которые никуда не убрали, потому что уже и не нужно. С работой ситуация тоже сложная. То, на чём держалась жизнь и город – это море, рыболовство, радость куда то исчезло. Новых возможностей немного. Люди как-то приспосабливаются, кто-то держит хозяйство, кто-то перебивается случайными заработками. Но это не даёт ощущения стабильности. Из-за этого молодёжь уезжает. Это одна из самых больших пробоем региона понятных линий. В городе больше шансов, больше движения, больше возможностей. В городке мало перспектив. Поэтому уезжают учиться, работать и чаще всего уже не возвращаются. И это ещё сильнее ослабляет края. Остаются в основном старшее поколения. Те, кто уже прожил здесь жизнь, у кого здесь дом, привычки, память. Им сложнее уехать, да и не всегда есть куда. Они продолжают жить, но вокруг становится тише и унылее. Почти нет развлечений, мало мест, куда можно пойти. Жизнь проходит дом, работа, бытовые дела. Это создаёт ощущение замкнутости. Дни похожи друг на друга, событий мало. И это всё вместе формирует общее состояние. Не прямую безысходность, а скорее усталость и ощущение застоя. Как будто жизнь идёт, но не развивается. Нет движения вперёд. Депрессия окутывает Арал как только ушло море При этом люди не показаны сломленными. Они живут, помогают друг другу, как-то держатся. Но ни верят что море вернется. И именно это делает образ Арала в романе депрессивным— не из-за отдельных трагедий, а из-за общего ощущения, что место постепенно теряет людей, возможности и смысл. Но люди тут сильные – они хранят память, говорят о море, видят его , словно оно никуда не исчезало. И в этом наверное сила этого городка. Думаю, что аральцы заслужили море. Море для них тоже то, что является живым. И эта безумная вера однажды вернет море обратно .
Instagram ссылка на этот отзыв

Роман в целом показывает разные модели семьи и отношений между поколениями. Здесь нет идеальных связей - есть напряжение, недосказанность, попытки понять друг друга. Айна и Асан -одна линия, Айна и Айгерим -другая. Плюс добавляется Марат, зять, через которого видно, как человек «со стороны» постепенно входит в этот мир. И даже тема сватов, отношений между семьями, показана без идеализации  как процесс притирки, где не всё сразу складывается….

Марат сначала воспринимается как чужой. Городской, более современный, с другими привычками. Для него всё это -Арал, музей, ковры - не имеет такого значения, как для Айны. Но постепенно он меняется. Не резко, без громких заявлений, а через наблюдение, через жизнь рядом. Он начинает принимать эту реальность, не обязательно полностью понимая её, но уже не отвергая. И через него видно, как традиция может передаваться не только по крови, но и через вовлечение и связь с сообществом.

На этом фоне линия Айны и Айгерим выглядит более напряжённой. Это уже прямой конфликт поколений. Айна остаётся для неё важно сохранить место, память, дело. Она не может уехать бросить дело все йжизни, потому что её жизнь связана с этим пространством.

Айгерим, наоборот, уезжает легко. Для неё важно строить свою жизнь в другом городе, в других условиях. Точно не в пыльной и соленой провинции.  Она не отказывается от прошлого, но не хочет быть им ограничена. Это естественная позиция для её поколения.

И здесь нет очевидного ответа, кто прав. Айна права в том, что пытается сохранить. Айгерим права в том, что ищет своё. Это не конфликт «правильно — неправильно», а разница в опыте и приоритетах.

Роман не даёт готового решения. Он просто показывает, что такие разрывы неизбежны. Одни остаются и держат, другие уходят и меняют. И обе позиции имеют право на существование.

В итоге через эту линию раскрывается важная тема- связь поколений не всегда означает одинаковый выбор. Иногда это просто способность принять, что другой живёт по-другому.

«Текемет Жеңісі»: Өткенмен қоштасу ма, әлде болашаққа хат па?

Есен қарияның ескі текеметті арқалап, суы тартылған, картадан өшіп қалған ауылына қарай бет алуы — бұл жай ғана қарттың еркелігі емес. Бұл — киелі жоралғы. Оның «Теңіз өзінің кім екенін ұмытпасын, мына өрнектерді көріп, есіне түсірсін» деген сөзінде қаншама мұң мен үміт жатыр! Теңіз кетсе де, оның табанында қалған бабалардың рухына, сол жердің киесіне деген шексіз құрмет бұл. Есен текеметті үйге емес, тарихтың өзіне қайтарып жатыр. Бұл — бір есептен қоштасу, өткен дәуірдің есігін қимай жабу.

Бірақ роман мұнымен бітпейді. Ең әсерлісі — Айна мен ауыл әйелдерінің бірігіп, жаңа текеметті баса бастауы. Бұл — нағыз Жеңіс! Бұған дейін бір-бірін түсінбей, жиналыста Айнаға қарсы дауыс бергендер де, үндемей қалғандар да — бәрі осы жерде жиналды. Олар текеметті жай ғана басып жатқан жоқ, олар өздерінің ажырап кеткен бірлігін қайтадан «тоқып» жатыр.

Бұл көріністің астарында үлкен үміт бар. Ескі текемет теңізбен бірге кетсе, жаңа текемет — жаңа өмірдің бастауы. Бұл «біз әлі тіріміз, біздің жадымыз өлген жоқ, біз әлі де әдемілік жасай аламыз» дегенді білдіреді. Айнаның осы сәттегі сезімі — жеңімпаздың сезімі. Ол музейін заңмен емес, адамдардың жүрегі арқылы қорғап қалды.

Меніңше, автор бізге мынаны айтқысы келеді: Жеңіс — бұл біреуді жеңу емес. Жеңіс — бұл ұмытылғанды еске түсіру, шашылғанды жинау, үзілген тамырды қайта жалғау. Әйелдердің бірлесіп жүн сабауы, ән салуы — бұл тіршіліктің мәңгілік екенінің белгісі.

Бұл финал маған қатты импульс берді. Иә, Арал қайтып келмес, мүмкін. Бірақ сол жердегі халықтың рухы өлмесе — ол жер өлмейді. «Текемет» бізге қоштаса отырып, жаңа жол бастауды үйретті. Есеннің қадамы мен Айнаның жаңа өрнегі — біздің ұлттық кодымыздың үзілмейтін тізбегі.

Кітапты жапқанда көңіліңде бір жағынан мұң, бір жағынан үлкен жарық пайда болады екен. Сіз қалай ойлайсыз, бұл жаңа текемет Аралдың тағдырын өзгерте ала ма? Әлде ол тек Айна мен ауыл адамдарының ішкі әлемін емдеу үшін керек болды ма?

Сейчас на сайте mecenatkz.com проходит большой конкурс на лучший роман года. Вчера вечером зашла туда просто ради интереса — посмотреть, какие новые книги сейчас пишут. Скажу честно, в последнее время я часто начинаю читать современных авторов и бросаю на середине, потому что становится откровенно скучно. Но в этот раз всё пошло не по плану. Увидела в списке роман Бекнура Кисикова «Текемет». В итоге сама не заметила, как зависла и дочитала до самого конца, оторвавшись только под утро. Скажу как обычный читателья давно не встречала наш, казахстанский роман, который так крепко держит от первой и до последней строчки…. Здесь нет скучных нравоучений. Это наша с вами реальная жизнь. Пыльный ветер Арала, разговоры женщин за валянием ковра, внутренняя боль Айны после ссоры с мужем - всё это настолько знакомое, наше, что откликается где-то очень глубоко…. Читаешь и чувствуешь, будто сидишь на кухне с близким человеком, пьешь горячий чай и слушаешь историю его жизни. То, как Айна бьется за свой старый музей и войлок это очень вдохновляет . На фоне того, как легко мы сейчас отказываемся от прошлого ради всего нового и блестящего, её упрямство вызывает огромное уважение. При этом автор никого не судит и не делит героев на злодеев и святых. Он просто показывает жизнь такой, какая она есть, оставляя выводы нам. Мы сейчас все гоняемся за зарубежными бестселлерами. Но именно такие книги выросшие из нашей почвы, про наш менталитет и наши корни … реально заслуживают того, чтобы их читали…. Друзья, сейчас на сайте mecenatkz.com идет голосование. Если вам хочется прочесть что-то настоящее, что тронет за душу и оставит долгое послевкусие зайдите, почитайте «Текемет». И если зацепит так же, как меня давайте проголосуем и поддержим. Это ведь круто, когда у нас появляется такая сильная литература!
Instagram ссылка на этот отзыв

Почти перестал читать казахских авторов ///Зашёл на mecenatkz.com случайно, увидел «Текемет» Бекнура Кисикова, начал — и втянулся. Хорошо что такие конкурсы вообще существуют. В текмете очень много линий, разных сюдетов и прстарнвства, по нему реально можно соавить карту Арала, причем не только географическую, но и душевную. Аральское море когда-то было четвертым по величине озером в мире, а теперь на его месте пустыня Аралкум, соляные бури и остовы кораблей. Автор описывает географию исчезновения: от рыболовецких поселков до порта Аральск, который теперь стоит в десятках километров от воды. где летом жара под пятьдесят, а зимой ледяные ветры разносят соль и химикаты по всей степи. Но Текемет - это не сухой отчет об экологической катастрофе. Если у классиков вроде Нурпеисова это была эпическая трагедия гибнущего моря, то у Кисикова это современная, очень личная история о людях, которые живут на этом дне. Море ушло, а люди остались, и книга именно про них. эпохи связывает образ текемета ‘ войлочного ковра. Это не просто предмет быта, а зашифрованная карта этих мест, память, которую нельзя стереть. Сцена собрания в ДК, где соседи Айны голосуют за закрытие музея, потому что им так удобнее, бьет сильнее любой драмы. В этом узнается наша реальность, где голос выгоды часто заглушает голос совести. Текемет это очень искренняя проза, лишенная масок. На портале mecenatkz.com идет голосование за лучший роман года, и произведение Бекнура Кисикова точно заслуживает поддержки. Нам нужно больше таких историй, настоящих и приземленных. Каждая глава добавляет новый слой, и начинаешь видеть карту забытых аулов и честных чувств. Это фиксация памяти, которую нельзя закрыть. Зайдите на сайт, найдите время прочесть и проголосовать, такие сюжеты должны быть замечены всеми. Это наш Арал, наша история и наш общий Текемет. Нужно просто зайти на mecenatkz.com и отдать голос за текст про нас настоящих. #Текемет #БекнурКисиков #MecenatKZ #Арал #ЛитератураКазахстана
Facebook ссылка на этот отзыв

Роман Кисикова «Текемет» представляет собой многослойное художественное произведение, в котором экологическая трагедия и человеческие судьбы переплетаются в единый символический нарратив. Вдохновлённая историей исчезновения Аральское море, книга выходит за рамки локального сюжета и превращается в размышление о хрупкости мира, памяти и ответственности человека перед природой.

Автор сразу обозначает свою позицию: перед читателем не исторический документ, а художественная интерпретация событий. Использование реальных географических названий и отсылок к фактам, включая упоминание деятельности на Остров Возрождения, служит не реконструкции прошлого, а созданию эмоционально насыщенного пространства, где реальность становится фоном для внутренней драмы человека.

В центре повествования - судьбы людей, оставшихся на берегах исчезающего моря. Их жизнь постепенно теряет устойчивость, как и сама экосистема региона. Через их переживания раскрывается тема утраты не только природного богатства, но и культурной, духовной опоры. Герои Кисикова оказываются в ситуации, когда привычный мир распадается, а прошлое становится единственным источником смыслов и воспоминаний.

Особое место в произведении занимает символ текемета - традиционного войлочного ковра. Этот образ становится ключом к пониманию всей художественной структуры романа. Текемет у Кисикова - это не просто элемент быта или ремесла, а метафора жизни, где каждая нить, каждый узор отражает человеческие судьбы, сплетённые в единую ткань истории. Разрушение узора символизирует утрату целостности мира, а попытка его восстановить - стремление сохранить идентичность и память.

В целом «Текемет» - это произведение о памяти и исчезновении, о том, как человек пытается осмыслить последствия своих действий и найти опору в разрушенном мире. Роман оставляет после себя длительное послевкусие размышлений о цене прогресса, о связи поколений и о том, что даже в условиях утраты остаётся необходимость сохранять культурные и человеческие узоры, из которых складывается история.

Роман «Текемет» произвёл на меня сильное и даже немного неожиданное впечатление. Сначала он кажется довольно простой историей о женщине, которая пытается сохранить музей ковров, но по мере чтения становится понятно, что за этим сюжетом скрывается нечто большее — размышление о памяти, прошлом и связи поколений. Больше всего меня зацепила линия села Терен. История женщин, оставшихся без мужчин и вынужденных выживать в тяжёлых условиях, показана очень живо и правдиво. В какой-то момент начинаешь искренне переживать за них, потому что их борьба выглядит настоящей. Особенно запомнился эпизод с верблюдицей — он получился очень сильным и эмоциональным и надолго остаётся в памяти. Айна воспринимается как живой и понятный персонаж. Она не идеальная героиня, у неё есть сомнения, усталость, переживания, но именно это делает её ближе. Её стремление сохранить музей выглядит искренним и вызывает уважение, потому что для неё это не просто работа, а часть жизни и её личная ценность. Интересной показалась идея ковра, который хранит в себе память прошлого. Сначала это кажется немного необычным, но потом начинаешь воспринимать это как естественную часть истории. Через этот образ хорошо передаётся связь между прошлым и настоящим, и сама идея становится понятнее и ближе. Также понравилось, что персонажи не делятся строго на хороших и плохих. Например, отношение к Усену постепенно меняется, и это делает сюжет более живым и реалистичным. Герои ведут себя по-разному, иногда ошибаются, и за счёт этого выглядят настоящими. Отдельно хочется отметить атмосферу романа. Чувствуется и Арал, и пустота вокруг него, и жизнь людей, которые продолжают там жить несмотря ни на что. Эти детали делают историю более глубокой. В целом роман оставляет тёплое, но немного грустное впечатление и заставляет задуматься о том, как важно сохранять память о прошлом, ценить свои корни и не забывать историю.
Facebook ссылка на этот отзыв

Проголосовала за роман «Текемет» Бекнура Кисикова. Признаюсь, вначале меня привлекло само название. Уже в процессе чтения стало понятно, что автор, по сути, пишет так же, как создают ковры — выстраивая сложный и красивый узор из человеческих судеб. Каждая глава — как новый фрагмент орнамента, который поначалу кажется отдельным, но постепенно складывается в единое целое. Язык и стиль автора во многом соответствует этому образу — он метафоричен, местами насыщен и «орнаментален», особенно в начале романа, где создаётся особая атмосфера и задаётся тон всему повествованию. Хотя, на мой субъективный взгляд, в отдельных фрагментах эта насыщенность слегка утяжеляет восприятие. Роман не читается быстро — и, наверное, не должен. Он требует времени, остановок, возвращений к прочитанному.

Тематика романа сегодня звучит особенно актуально.

Автору удалось передать историческую память, боль утраты и силу человеческой устойчивости в условиях потрясений того времени. За бытовыми деталями, за судьбами конкретных людей чувствуется нечто большее — разговор о том, что остаётся от человека и народа, когда уходит всё привычное.

Особенно сильное впечатление на меня произвела линия, связанная с военным периодом: судьбы женщин, оставшихся без мужчин, их способность выживать, сохранять дом, внутреннюю опору и достоинство. Но самой сильной частью романа для меня стала история женщин Терена. Эпизоды, когда они читают книги в библиотеке, а снаружи бушует метель. Когда кончается еда и топливо, и им приходится выходить в штормящее зимнее море — без опыта, без мужчин, почти без надежды. Это решение — выйти в море — описано так просто и так страшно одновременно, что перехватывает дыхание. Именно здесь роман обретает особую глубину и живое человеческое звучание.

В целом это серьёзное и вдумчивое произведение, в котором чувствуется уважительное и бережное отношение автора к теме и своим героям. Такие книги нужны — не для развлечения, а для того, чтобы помнить. 

Желаю успехов роману и его автору.

Әлеуметтік желіде, түрлі интернет-сайттарда жарияланып жататын көркем шығармалардан кәсіби талғам сүзгісінен өткендеріне ғана ден қоятыным бар. Мынау мазасыз заманда жанына рухани азық іздеген әрбір әдебиетсүйер пенденің осылай жасары анық. Жақында сондай көз сүрінер көп дүниелердің арасынан Бекнұр Қисықовтың “Текемет” деген романын көзім шалды. Шынын айтсам, мені елең еткізген - автордың таңдаған тақырыбы еді. Қазақтың классик жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісовтың “Соңғы парызынан” кейін Арал тағдырын көлемді көркем шығармаға арқау еткен қаламгер санаулы-ақ. Көз жетпес көкжиекке дейін тартылып кеткен көк теңіздің қасіреті - ең алдымен оның жағасындағы халықтың қасіреті. Романдағы әр кейіпкердің өмірі шынайы, жанға жақын суреттелген. Автор адамның ішкі сезімдерін, жан-дүниесіндегі нәзік иірімдерді әсерлі жеткізе білген. Айна мен Асанның шаңырағы арқылы теңіз тартылса да, атажұрттан көшпей қалған халықтың қандай күрделі жағдайларды бастан кешкені баяндалады. Шым-шытырық оқиғалардың желісі жалықтырмай, романның соңына дейін жетелеп отырады. Шығарманың кейбір тұстары жүрекке салмақ салса да, кейіпкерлердің ертеңгі күнге деген үмітінің үзілмеуі автордың азаматтық ұстанымын көрсетеді. Теңіз тартылса да, пейілі тарылмаған Арал халқының жасампаздығы жаныңа жылу сыйлайды. Шығарманың тағы бір тағылымы, онда ұлтымыздың ұмытыла бастаған салт-дәстүрлері мен қолөнер бұйымдары санаңда қайта жаңғырғандай болады. Әсіресе, ел ішіндегі ынтымақтың дәнекеріндей болған алаша тоқудың, киіз, текемет басудың маңызына ой жүгіртесің. Жалпы Б.Қисықовтың “Текеметі” – көркемдігімен қатар, шынайылығымен де оқырмандардың жүрегіне жол табатын туынды деп ойлаймын. Авторға шығармашылық табыс тілеймін!

Болатбек Қожан, журналист

Мен өзім киелі Арал өңірінің тумасымын, сол топырақта кіндік қаным тамып, өсіп-өнгендіктен, бұл аймақтың табиғаты мен тағдырын, адамдарының болмысын өте жақсы білемін. Сондықтан да «Текемет» романында суреттелетін оқиғалардың, әрбір детальдің маған қаншалықты таныс әрі етене жақын екенін сөзбен айтып жеткізу өте қиын. Шығарманы оқи отырып, балалық шағыма, туған жерімнің ыстық құшағына қайта оралғандай ерекше күй кештім.

Роман «Текемет» Бекнура Кисикова - это не легкое чтиво, это нелегкие, даже трагические судьбы персонажей, которые неразрывно связаны с трагедией Аральского моря. Смерть моря, голод военных лет, разрушение семейных связей, стремление сохранить ковры как память о людях -основные темы романа.

Уникален , необычен для современной литературы образ главной героини книги- Айны, которая полностью погружена идеей спасения ковровых изделий  местных мастеров, которые являются не просто изделиями быта, как считает Айна, а олицетворяют память об ушедших людях, более того, являются каким-то мистическим порталом с помощью которого ей доступны видения событий, произошедших в годы 2МВ  или трагедия населения острова, где располагалась биологическая лаборатория. Для спасения и сохранения ковров Айна рискует жизнью, здоровьем, семейным благополучием.

Сильно обрисованы образы женщин, которые жили, вернее выживали в суровых условиях военного времени без мужчин, на плечи которых выпала тяжелая ноша по спасению детей и стариков от голода и холода. Да, и судьба современниц Айны, живущих на берегу исчезнувшего моря, не менее трагична, когда одна из них в мирное время не может купить лекарство для больного ребенка.

Несмотря на то, что книга написана на русском языке, автор часто прибегает к знаковым казахским словам, которые обладают глубоким смыслом, такие как «арқа», «амал», «қос мүіз», «түйе табан», «шаңырақ» и другие, и позволяют полнее понять особенности идентичности и культуры жителей Приаралья.

Одним из ярких и привлекательных образов в книге, получился образ девушки- акына, которая участвовала в айтысе с прославленным, известным и обласканным властями акыном. Именно ее выступление побудило народ требовать от властей возвращения музея ковров, сохранения культурного наследия края.

Б.Кисикову удалось написать книгу, которая не развлекает читателя, а вводит в состояние сопереживания поступкам ее персонажей, грустит по ушедшему морю.

Бекнұр Қисиковтың «Текемет» романын оқып болғаннан кейін бірден телефонды қоя алмадым. Тіпті жатып ұйықтау да мүмкін болмады. Тұңғиық ойлардың ішінде қалып қойдым. Түн ортасында күйеуім екі рет келіп: «Неге ұйықтамайсың?» — деп сұрады. Мен оған ішімдегі аласапыран сезімді түсіндіре алмадым. Тек: «Оқып отырмын, кедергі жасамашы», — дедім де, әрі қарай парақтай бердім. Кітап мені жібермеді. Асан туралы айтпасам болмайды. Ол романда сүйіспеншілігін бір рет те сөзбен айтпайды. Бірақ түн ішінде тұрып, Айнаға ыңғайлы болсын деп, қажетті биіктікте табурет жасайды. Музей алдында жүк машинасымен сағаттап күтеді. Қызы жылап жатса, есік алдында үнсіз, іштей егіліп тұрады. Мен мұндай ерлерді өмірде көргенмін. Олар бар. Тек олар туралы әдетте ешкім жазбайды, олардың үнсіз ерлігін ешкім байқамайды. Романда бір ауыр сахна бар: жұмысшының лас ботымен текеметті тебуі. Айнаның өз қолымен, ұзақ уақыт бойы жанын салып жасаған дүниесін қорлауы. Сол сәтте Айна айқайламайды, жыламайды. Жай ғана текеметін құшақтап, үнсіз шығып кетеді. Мен сол жерде кітапты жауып, біраз уақыт үнсіз отырдым. Денемде бір нәрсе қозғалғандай болды. Бұл — қазіргі қоғамның асыл құндылықтарға деген тасбауырлығының көрінісі еді. Арал бұл романда тек географиялық фон емес. Ол — жазылмаған, әлі күнге дейін сыздап тұрған жара. Дала ортасындағы тот басқан кемелер, тұздың ащы дәмі, теңізді көрмей өскен балалардың тағдыры... Және ең бастысы — сол жерден кетпеген, жерін ұстап қалған қайсар адамдар. Текемет — қолмен илеген киіз дүние. Ол бәрін сіңіреді: қолдың жылуын да, көздің жасын да, уақыттың сынын да. Бекнұр Қисіковтің бұл романы да дәл сондай. Оқып отырып, қалай өзіңнің де сол оқиғаға сіңіп кеткеніңді білмей қаласың. Аналар туралы, артымызда не қалдырамыз деген маңызды сұрақтар туралы ұзақ ойланасың. Бұл шығарма қазір Mecenat.kz сайтында оқырмандардың қолдауын күтіп тұр. Бекнұр Қисіков — заманауи жазушы, бірақ оның бұл туындысы өте кемел, салмақты дүние. Бұл кітап жарыққа шығып, кең таралуы тиіс. Мұндай романдар біздің кім екенімізді ұмытпау үшін керек. Қолдайық, достар!
Instagram ссылка на этот отзыв

Бұл көріністі оқығанда денем түршігіп, өз-өзімнен ыңғайсыз күй кештім. Мәдениет үйіндегі (ДК) жиналыс — бүкіл романның ең ауыр, ең шынайы жері сияқты. Онда музейді жабуға дауыс бергендер — Айнаның көршілері, таныстары, кеше ғана амандасып жүрген «түзу» адамдар ғой. Олар ешқандай да «жауыздар» емес, қарапайым халық. Бірақ неге олар солай жасады?

Роман «Текимет» — это не просто литературное произведение, а искусно созданный палимпсест, где повествование разворачивается подобно плетению ковра. Автор выбирает уникальную форму: каждый узор в качестве эпиграфа предваряет главу, становясь метафорическим введением в сюжет. Здесь нити и орнаменты — это не декорации, а полноценный язык, ведущий читателя сквозь лабиринты смыслов. В центре истории — Айна, хранительница музея, чья жизнь проходит на фоне конфликта с городскими властями. Ее реальность переплетается с мистическим опытом: старыйковер-первоисточник «рассказывает» ей истории через странные, пророческие видения. Эта связь с истоками становится фундаментом сюжета, превращая работу в музее в сакральное служение. Любовная линия с мужем Асаном также вплетена в общую вязь романа. Отношения героев не отделены от текста, они являются частью того самого полотна, которое создается на глазах у читателя. В романе очень большой феминистский нарратив – женщины рыбачки, нарушившие табу, Айна пошедшая протии города, Улмекен, заменившая мужчин. Кульминацией романа становится праздник Наурыз, когда Айна завершает собственный ковер. В этот момент читатель обнаруживает себя внутри литературной рекурсии: мы начинаем «читать» ковер второго уровня — текимет, который повествует уже о самой Айне. Это роман в романе, текимет, заложенный внутри другого ковра. Подобный прием создает эффект бесконечного зеркального отражения, подчеркивая цикличность бытия. В манере автора угадывается влияние великих мастеров магический реализм Маркеса, степная элегия Айтматова, абсурд власти, характерный для Кафки. Однако у Бекнура сформировался собственный, узнаваемый стиль. Это проза, посвященная трагедии Арала — уходу моря и жизни простых людей, оставшихся в пыльном соляном городке на берегу бывшей великой воды. Это реквием по утраченному и одновременно гимн созиданию. «Текемет» — это глубокое исследование памяти, где техника исполнения романа сама по себе является объектом искусства. Рекомендую к прочтению всем ценителям сложной, многослойной интеллектуальной прозы.
Facebook ссылка на этот отзыв

«Текемет» романы алғашқы беттерінен-ақ өзіне тән ерекше атмосферасымен назар аударады. Автор Арал өңірінің тағдырын тек тарихи факт ретінде емес, адамдардың ішкі жан дүниесі арқылы көрсетуге тырысқан. Табиғат суреттері мен кеңістіктің бос қалуы кейіпкерлердің күйімен үйлесіп, белгілі бір әсер береді. Оқырман сол ортаға еніп кеткендей болады, әсіресе теңіздің жоғалуы мен оның адамдар өміріне тигізген ықпалы жақсы сезіледі. Шығарманың басты метафорасы әрі қозғаушы күші – текемет, ол жай ғана тұрмыстық бұйым емес, ұрпақтар жадын сақтаушы қасиетті мұра. Бас кейіпкер Айнаның бойындағы «текемет сезуші» қасиеті арқылы біз өткеннің қатпар-қатпар сырларына қанығамыз. Ол кілемге қол тигізгенде, әрбір ою-өрнектің артындағы адам тағдыры, жоғалған ауылдар мен тартылған теңіздің зары тіріледі. Мәселен, Терең ауылындағы әйелдердің 1943 жылғы қысқы қоршаудағы азабы, Бозыңген түйесінің құрбандығы және Лашынның өжеттігі осы кілем бедерлерінде айқын көрініс табады. Айнаның Аралдағы мұражайды сақтап қалу жолындағы күресі, оның күйеуі Асанмен және браконьер Үсенмен қарым-қатынасы осының айқын дәлелі. Жұртшылық жаңа мектеп салу үшін мұражайды жабуды қолдағанда.Сондай-ақ, автор Арал қасіретін Кантубектегі (Возрождение аралы) құпия зертхананың қайғылы тарихымен шебер ұштастырады. Аралдың құрғаған табанында жалғыз қалған Шырақшы – Жеңіс бейнесі арқылы адамзаттың табиғат алдындағы борышы мен кінә сезімдері терең ашылған. Ол өткеннің сұмдықтарын күзетіп, «қарауыл» оюы іспетті шекараны ұстап тұрған қаһарман. Қорытындылай келе, «Текемет» – кешірім, қасиетті жад және қайта өрлеу туралы философиялық туынды. Теңіз қайтпаса да, ол адамдардың жүрегінде, олардың бірлігінде мәңгі сақталады. Бұл роман әрбір оқырманды өз тамырына үңіліп, тарихи мұраны қадірлеуге үндейді. Символика, әсіресе текемет арқылы берілген ойлар, шығарманың негізгі ерекшеліктерінің бірі. Бірақ бұл тәсіл кей оқырмандарға күрделі болуы мүмкін. Жалпы алғанда, роман ойландыратын, бірақ сабырмен оқуды қажет ететін шығарма ретінде қабылданады.
Facebook ссылка на этот отзыв

Бұл көрініс — бүкіл романның ең өзекті, жанды жері. Ондағы ескі мектептің мұғалімі, қарт ұстаздың мінберге шығып, шындықты айтқан сәті — бұл біздің бүгінгі қоғамның айнасы сияқты. Оны бәрі «әдептілік» сақтап, үнсіз тыңдайды, бірақ ешкім естімейді. Неге бұлай? Тәжірибе мен естелік неге «ыңғайлылыққа» есе жібереді? Шынымды айтсам, бұл жерді оқығанда ішім ашыды. Біздің қоғамда қазір «пайда» мен «ыңғайлылық» алдыңғы орынға шықты. Қарт мұғалімнің сөзі — ол өткеннің даусы, ол мораль, ол жауапкершілік. Ал жиналған жұртқа қазіргі сәттің тыныштығы маңызды. Шындықты есту — ауыр. Шындықты естіген соң, бірдеңе істеу керек, өзгеріс жасау керек, жайлы орныңнан қозғалу керек. Ал адамдар одан қашады. Сондықтан оны «жай ғана құрметпен тыңдап», сосын есіктен шыға бере ұмытып кету — ең ыңғайлы жол. Біз қазір «жылдам нәтиже» заманында өмір сүріп жатырмыз. Тәжірибе мен жад болса — уақытты қажет ететін, тереңдікті сұрайтын дүниелер. Көпшілік үшін Айнаның музейін сақтап қалудан гөрі, оны жаба салып, «мәселені шеше салған» тиімдірек көрінеді. Бұл — рухани жалқаулықтың белгісі. Менің өмірімде мұндай жағдай болды ма? Әрине, болды. Өкінішке қарай, бұл бәріміздің басымыздан өтетін жағдай. Мысалы, әулеттің үлкендері бір мәселеге қатысты өз ақылын айтқанда, біз оларды сыйлағансып тыңдаймыз, бірақ ішімізден «заман басқа, бұл кісілер ескіше ойлайды» деп, өз білгенімізді істейміз. Олардың сөзіндегі тереңдікті, жылдар бойы жиған даналығын «ыңғайлы емес» болғандықтан шетке ысыра саламыз. Тіпті жұмыста немесе көршілер арасында да солай. Бір ескі көз адам шығып, әділдікті айтса, бәріміз «иә, дұрыс айтасыз» деп басымызды изейміз де, артынша «басымыз бәлеге қалмасын» деп, үнсіз қала береміз. Бұл — Айнаның қасындағылардың да кешкен күйі. Бекнұр осы мұғалімнің образы арқылы бізді ұятқа шақырып тұрғандай. Біз қашаннан бері ақсақал мен ақжаулықты ананың сөзін «жай ғана шу» деп қабылдайтын болдық? Тәжірибенің даусы жеңілген жерде — нағыз трагедия басталады. Аралдың кебуі де, тарихтың ұмытылуы да — міне, осындай «сыпайы үнсіздіктен» басталған.
Facebook ссылка на этот отзыв

«Текемет» романы алғашқы беттерінен-ақ өзіне тән ерекше атмосферасымен назар аударады. Автор Арал өңірінің тағдырын тек тарихи факт ретінде емес, адамдардың ішкі жан дүниесі арқылы көрсетуге тырысқан. Табиғат суреттері мен кеңістіктің бос қалуы кейіпкерлердің күйімен үйлесіп, белгілі бір әсер береді. Оқырман сол ортаға еніп кеткендей болады, әсіресе теңіздің жоғалуы мен оның адамдар өміріне тигізген ықпалы жақсы сезіледі. Шығарманың басты метафорасы әрі қозғаушы күші – текемет, ол жай ғана тұрмыстық бұйым емес, ұрпақтар жадын сақтаушы қасиетті мұра. Бас кейіпкер Айнаның бойындағы «текемет сезуші» қасиеті арқылы біз өткеннің қатпар-қатпар сырларына қанығамыз. Ол кілемге қол тигізгенде, әрбір ою-өрнектің артындағы адам тағдыры, жоғалған ауылдар мен тартылған теңіздің зары тіріледі. Мәселен, Терең ауылындағы әйелдердің 1943 жылғы қысқы қоршаудағы азабы, Бозыңген түйесінің құрбандығы және Лашынның өжеттігі осы кілем бедерлерінде айқын көрініс табады. Айнаның Аралдағы мұражайды сақтап қалу жолындағы күресі, оның күйеуі Асанмен және браконьер Үсенмен қарым-қатынасы осының айқын дәлелі. Жұртшылық жаңа мектеп салу үшін мұражайды жабуды қолдағанда.Сондай-ақ, автор Арал қасіретін Кантубектегі (Возрождение аралы) құпия зертхананың қайғылы тарихымен шебер ұштастырады. Аралдың құрғаған табанында жалғыз қалған Шырақшы – Жеңіс бейнесі арқылы адамзаттың табиғат алдындағы борышы мен кінә сезімдері терең ашылған. Ол өткеннің сұмдықтарын күзетіп, «қарауыл» оюы іспетті шекараны ұстап тұрған қаһарман. Қорытындылай келе, «Текемет» – кешірім, қасиетті жад және қайта өрлеу туралы философиялық туынды. Шығарма соңында өртелген ескі мұражайдың орнына Арал халқының «асар» дәстүрімен бірігіп, жаңа «Терең» мұражайын тұрғызуы үміттің сөнбейтінін көрсетеді. Теңіз қайтпаса да, ол адамдардың жүрегінде, олардың бірлігінде мәңгі сақталады. Бұл роман әрбір оқырманды өз тамырына үңіліп, тарихи мұраны қадірлеуге үндейді. Символика, әсіресе текемет арқылы берілген ойлар, шығарманың негізгі ерекшеліктерінің бірі. Жалпы бұл романды сабырмен оқуды қажет етеді.
Facebook ссылка на этот отзыв

В «Текемете» реально жестко показано то, что мы видим каждый день — наши аулы и маленькие городки просто пустеют, потому что молодежь бежит оттуда со всех ног. Никто не хочет сидеть там, где нет работы и перспектив, все мечтают про Алмату или Астану, думают, что там жизнь мед, хотя на самом деле там приходится просто выживать и пахать как лошади на съемных хатах. В романе это прям вилно очеивдно  посмотрите на детей героев, ведь никто не хочет оставаться в Аральске. Дочь Айны - Айгерим, дочка Усена, дети Кулпаш - все они смотрят в сторону больших городов, потому что там есть движение, а дома только пыль, соль и тишина. В Аральске из молодых мужиков остался по сути один Куат, который и водитель, и машинист, и вообще на все руки мастер, такой универсальный солдат выживания. Он как последний из могикан, который еще держит этот берег, пока остальные пакуют чемоданы. И это реальная проблема,отаннын үлкен уайымы, когда села и такие городки умирают, превращаются в призраки, а города-миллионники становятся перенаселенными, там пробки, смог и никакой души, все друг у друга на головах сидят. Получается такой перекос что там земля пустует без рук, а здесь люди за копейки спины гнут на рынках или в доставке. Автор «Текемета» через эти судьбы показывает, что мы теряем не просто жителей, мы теряем корни, связь с туган ел, ведь если молодежь уедет, кто будет знать эти узоры, кто будет помнить, где стояло море? Это очень грустно, когда твой туған жер превращается в место, откуда хочется только свалить поскорее. Но роман заставляет задуматься, а стоит ли оно того, если ты теряешь себя в этой городской суете? Книга реально жизненная, без розовых очков, показывает как есть - жестко и честно про нашу реальность. Поэтому надо поддерживать такие вещи, которые поднимают наши боли, заходите на mecenat.kz и голосуйте за Бекнура Кисикова, его роман «Текемет» - это голос тех, кто остался, и сожаление по тем, кто уехал. Это реально важное слово для всех нас, чтобы мы не забывали свои истоки в этой погоне за городским хайпом и комфортом.

«Текемет» романын оқып болғаннан кейін бірден пікір жаза алмадым. Бірнеше күн өтті, ал кейбір суреттер әлі де көз алдымнан кетпейді.

Эта книга перевернула мою жизнь, мои ценности, и я убеждена, что каждый должен ее прочитать.

Этот роман “Текемет” Бекнура Кисикова оставил у меня очень тихое, но глубокое чувство, как будто после него внутри стало чуть больше смысла и памяти. Читается он легко, почти незаметно, но мысли потом долго не отпускают - это не та книга, которую просто закрыла и забыла - она как будто остаётся с тобой.

В романе затрагиваются очень значимые для всех нас темы - осушение Аральского моря, память, смысл жизни, самоотдача своему личному делу. Но всё это раскрывается не через громкие слова, а через простые, живые истории жителей Арала и призрачного Терена. Больше всего меня тронула история Айны. В ней нет громких слов или героизма напоказ, но есть что-то очень настоящее - её искренняя любовь к музею, коврам, памяти. 

Постепенно становится ясно, что это не просто история одного человека. Эта книга оголяет души современных людей, эта книга - крик о помощи, когда люди уже забыли, кто они на самом деле. Их маленький городок умирает, вместе с ним уходит что-то большее. И Айна - почти единственная, кто живет по-настоящему - живёт ради чего-то. 

Очень сильное впечатление оставляет образ Арала. Он здесь не просто место, а словно живая боль, которой пропитана вся книга. Но несмотря на это все вокруг сохраняло какую-то цену, какую-то особую притягательность. Остается ощущение, что даже если многое уходит, что-то всё равно остаётся - в людях, в традициях, в этих самых уже родных текеметах.

Интересно и то, как написан роман. Множество метафор, эпитетов, олицетворений не перегружают, делают строки уникальными и неповторимыми. Даже частое использование тире создаёт особый ритм - кажется, будто мысли идут прямо изнутри и искренне.

После этой книги начинаешь чуть по-другому смотреть на свои корни, на культуру, на то, что важно сохранить. Это очень тёплая и живая история, к которой хочется возвращаться снова и снова. Эта книга - не только про Арал. Она - про нас. Про то, что мы теряем - и что еще можем сохранить.

Эта книга перевернула мою жизнь, мои ценности, и я убеждена, что каждый должен ее прочитать.

Этот роман “Текемет” Бекнура Кисикова оставил у меня очень тихое, но глубокое чувство, как будто после него внутри стало чуть больше смысла и памяти. Читается он легко, почти незаметно, но мысли потом долго не отпускают - это не та книга, которую просто закрыла и забыла - она как будто остаётся с тобой.

В романе затрагиваются очень значимые для всех нас темы - осушение Аральского моря, память, смысл жизни, самоотдача своему личному делу. Но всё это раскрывается не через громкие слова, а через простые, живые истории жителей Арала и призрачного Терена. Больше всего меня тронула история Айны. В ней нет громких слов или героизма напоказ, но есть что-то очень настоящее - её искренняя любовь к музею, коврам, памяти. 

Постепенно становится ясно, что это не просто история одного человека. Эта книга оголяет души современных людей, эта книга - крик о помощи, когда люди уже забыли, кто они на самом деле. Их маленький городок умирает, вместе с ним уходит что-то большее. И Айна - почти единственная, кто живет по-настоящему - живёт ради чего-то. 

Очень сильное впечатление оставляет образ Арала. Он здесь не просто место, а словно живая боль, которой пропитана вся книга. Но несмотря на это все вокруг сохраняло какую-то цену, какую-то особую притягательность. Остается ощущение, что даже если многое уходит, что-то всё равно остаётся - в людях, в традициях, в этих самых уже родных текеметах.

Интересно и то, как написан роман. Множество метафор, эпитетов, олицетворений не перегружают, делают строки уникальными и неповторимыми. Даже частое использование тире создаёт особый ритм - кажется, будто мысли идут прямо изнутри и искренне.

После этой книги начинаешь чуть по-другому смотреть на свои корни, на культуру, на то, что важно сохранить. Это очень тёплая и живая история, к которой хочется возвращаться снова и снова. Эта книга - не только про Арал. Она - про нас. Про то, что мы теряем - и что еще можем сохранить.

«Текемет» - қазақтың ұлттық болмысын, тарихы мен тағдырын бір кілемге тоқығандай әсерлі роман. Шығарманың атауының өзі терең символға толы. Кітапты оқып шықанда, қолмен басылған жылы текеметтің үстінде отырғандай күй кешесің. Мықты тұстары: - *Ұлттық рух*: Роман қазақтың дәстүрін, дүниетанымын, тұрмыс-тіршілігін жанды суреттермен жеткізеді. Текемет секілді әр оюдың, әр бояудың өз орны, өз мәні бар екенін көрсетеді. - *Кейіпкерлері*: Шынайы, өмірден алынған образдар. Олардың қуанышы мен қайғысы, жеңісі мен жеңілісі арқылы тұтас бір дәуірдің, халықтың тағдыры ашылады. - *Тілі мен стилі*: Автордың тілі бай, бейнелі. Табиғат суреттері, адам психологиясы нанымды, көркем берілген. Оқығанда көз алдыңа дала, киіз үй, текеметтің оюлары келе қалады. - *Идеясы*: Бөлінбей, бытырамай, бірлігімізді сақтасақ қана ұлт болып өмір сүреміз деген ойды ұла етіп тартады. Текеметтің жеке жүндерден тұтас дүниеге айналғаны секілді, ел де бірліктен құралады.

«Текемет» - қазақтың ұлттық болмысын, тарихы мен тағдырын бір кілемге тоқығандай әсерлі роман. Шығарманың атауының өзі терең символға толы. Кітапты оқып шықанда, қолмен басылған жылы текеметтің үстінде отырғандай күй кешесің. Мықты тұстары: - *Ұлттық рух*: Роман қазақтың дәстүрін, дүниетанымын, тұрмыс-тіршілігін жанды суреттермен жеткізеді. Текемет секілді әр оюдың, әр бояудың өз орны, өз мәні бар екенін көрсетеді. - *Кейіпкерлері*: Шынайы, өмірден алынған образдар. Олардың қуанышы мен қайғысы, жеңісі мен жеңілісі арқылы тұтас бір дәуірдің, халықтың тағдыры ашылады. - *Тілі мен стилі*: Автордың тілі бай, бейнелі. Табиғат суреттері, адам психологиясы нанымды, көркем берілген. Оқығанда көз алдыңа дала, киіз үй, текеметтің оюлары келе қалады. - *Идеясы*: Бөлінбей, бытырамай, бірлігімізді сақтасақ қана ұлт болып өмір сүреміз деген ойды ұла етіп тартады. Текеметтің жеке жүндерден тұтас дүниеге айналғаны секілді, ел де бірліктен құралады.

Роман «Текемет» оставил у меня довольно сильные и при этом противоречивые впечатления. Это не та книга, которую читаешь просто ради развития сюжета. Скорее, её проживаешь вместе с героями, постепенно погружаясь в их мир. Автор затрагивает серьёзные темы: как человек делает выбор в непростых ситуациях, какую ответственность несёт за свои поступки, как справляется с внутренними противоречиями и пытается найти смысл жизни. Благодаря этому произведение воспринимается как глубокое и заставляющее задуматься.

Особенно запомнилось, как показаны персонажи. Они выглядят очень правдоподобно, без попытки сделать их идеальными. У каждого есть слабые стороны, страхи, сомнения и ошибки. Именно это делает их живыми. Во время чтения я не раз ловил себя на том, что мысленно обсуждаю их решения или пытаюсь понять их мотивы. Создаётся ощущение, будто наблюдаешь за реальными людьми, а не за вымышленными героями.

Сюжет развивается спокойно, без резких поворотов и динамичных событий. Сначала это может показаться недостатком, но со временем становится понятно, что такой темп оправдан. Он помогает глубже прочувствовать атмосферу и лучше понять внутренние переживания героев. Даже небольшие детали и диалоги оказываются значимыми.

Язык произведения можно назвать образным и местами философским. Некоторые мысли заставляют остановиться и задуматься. Это не тот текст, который читается автоматически. Он требует внимания и вовлечённости. В результате остаётся ощущение, что ты получил не просто историю, а некий жизненный опыт.

В целом, «Текемет» производит сильное впечатление и долго не отпускает. Роман поднимает вопросы, на которые сложно дать однозначный ответ, и заставляет по-новому взглянуть на собственные ценности и выбор. После прочтения остаётся чувство, что история продолжается уже в твоих мыслях.

«Текемет» романы оқырманға бірден жеңіл әсер қалдырмайды. Бұл бір деммен оқып шығатын, тек көңіл көтеруге арналған жеңіл-желпі шығармалардың қатарынан емес. Оны толық түсініп, ішіне ену үшін уақыт, сабыр және ерекше назар қажет. өзінде ерекше астар бар: текеметтегі әртүрлі өрнектер бір-бірімен үйлесіп, біртұтас композиция құрағандай, автор да адам тағдыры мен қоғамдағы сан алуан мәселелерді біріктіріп, ортақ бір желіге жинақтауға ұмтылған. РОманда бір б»рі реттелген бір ережемен Автор әрбір детальға, мейлі ол табиғат көрінісі немесе тұрмыстық заттар болсын, ерекше мән беріп, оның астарында терең философиялық мағына жасыруға ұмтылған. Бұл – шығарманың басты ерекшеліктерінің және оның салмақтылығын арттыратын тұстарының бірі. Дегенмен, кітапты оқу барысында кей тұстарда оқиға желісі тым баяулап кететіні байқалады. Сюжеттік динамиканың жетіспеушілігі жылдам ырғаққа үйренген оқырманды жалықтырып алуы мүмкін. Автор философиялық толғаныстар мен этнографиялық суреттеулерге тым беріліп кетіп, негізгі оқиғаның дамуын тежеп алғандай сезіледі. Соның салдарынан кейбір эпизодтар мүлдем артық сияқты көрінеді. Егер сол қайталанатын ойлар мен тым ұзақ шегіністерді ықшамдаса, роман әлдеқайда ұтымды әрі тартымды шығар ма еді деген заңды сұрақ туындайды.. Кейіпкерлер жүйесіне келсек, шығармада өзіндік тағдыры мен мінезі бар тұлғалардың бейнесі бар екені рас. Олардың сыртқы келбеті мен қоғамдағы орны жақсы сызылған, бірақ ішкі жан дүниесінің дамуы, психологиялық трансформациясы толық көрсетілмегендей әсер қалдырады. Оқиғалар мен қиындықтар қаншалықты күрделі болса да, кейіпкерлер шығарма басында қандай болса, соңында да сол қатып қалған қалпында қала беретіндей. Олардың шешімдерінің мотиві кейде жұмбақ күйінде қалып, оқырманның кейіпкерге деген толыққанды эмпатиясының оянуына кедергі келтіреді. Жалпы алғанда, «Текемет» – өзіндік айтар ойы мен салмақты идеясы бар шығарма.. Сондықтан оны орташа деңгейде бағалауға болатын, алайда оқырманды бейжай қалдырмайтын, әдебиеттегі өз орны бар еңбек деп тұжырымдауға болады.
Facebook ссылка на этот отзыв

Роман Текемет стал для меня настоящим открытием. Когда я только начинала читать,я ожидала классического повествования о традициях, но получила гораздо больше глубокую, многослойную драму о том, как строится человеческая жизнь и из чего на самом деле складывается наша судьба.а название романа идеально отражает суть книги. Ведь жизнь каждого героя - это отдельная нить, которая вплетается в общее полотно истории,создавая неповторимый и сложный узор.

Больше всего в романе меня поразила тема связи поколений. Мы часто живем сегодняшним днем, забывая, что за нашими плечами стоят предки, их опыт, их боль и их мечты. В книге очень тонко показано, что наши корни - это не просто прошлое, это фундамент, на котором мы стоим. Без понимания своей истории невозможно построить достойное будущее. Эта мысль прошла через всё произведение и заставила меня задуматься о моих собственных семейных ценностях и о том, что я знаю о своих близких.

Герои романа прописаны невероятно живо. Они не идеальны, они совершают ошибки, сомневаются, ищут свой путь, и именно поэтому им веришь. Я искренне сопереживала им, потому что их проблемы -выбор между личным счастьем и долгом, сохранение идентичности в меняющемся мире — актуальны и сегодня. Автор не дает готовых ответов, но предлагает читателю пройти этот путь вместе с персонажами.

Отдельно хочется отметить язык произведения.Описание быта,природы и процесса создания текемета сделаны настолько детально, что ты буквально погружаешься в эту реальность. Это чтение, которое требует тишины и вдумчивости. Оно не развлекает, а скорее лечит, заставляя остановиться в нашей бесконечной спешке и заглянуть внутрь себя.

Я считаю, что такие книги очень важны для современной литературы. Они помогают нам не потеряться в глобальном мире, сохраняя свою уникальность и уважение к истокам. «Текемет»-  это книга о любви, о прощении и о стойкости человеческого духа. После прочтения остается приятное чувство светлой грусти и желание стать лучше. Я голосую за этот роман, потому что это честная и глубокая работа, которая заслуживает того, чтобы о ней узнало как можно больше людей..

Арал теңізі – адам қолымен жасалған апат

Арал теңізі бір кездері әлемдегі ең үлкен көлдердің бірі болған. Оның суы мол, балығы көп, жағалауы тіршілікке толы еді. Арал маңындағы халық балық шаруашылығымен айналысып, өз күндерін көріп отырған. Бірақ уақыт өте келе, әсіресе ХХ ғасырдың екінші жартысында, адамның табиғатқа жасаған дұрыс емес әрекеттері салдарынан теңіз тартылып, үлкен экологиялық апатқа айналды.

Негізгі себептердің бірі – Әмудария мен Сырдария өзендерінің суын ауыл шаруашылығына, әсіресе мақта өсіруге шамадан тыс пайдалану болды. Соның салдарынан теңізге құятын су азайып, Арал біртіндеп кебе бастады. Бұл – табиғат заңдылықтарын ескермей, тек экономикалық пайдаға ұмтылудың нәтижесі еді.

«Текемет» романында осы жағдайдың халық өміріне қалай әсер еткені шынайы суреттеледі. Теңіз тартылған сайын адамдардың тіршілігі қиындай түседі. Балықшылар жұмыссыз қалады, ауылдар босап, халық көше бастайды. Табиғаттағы өзгеріс – адамның тағдырына тікелей әсер ететінін автор айқын көрсетеді.

Экологиялық апаттың салдары

Арал теңізінің тартылуы тек су деңгейінің азаюымен ғана шектелмейді. Оның салдары өте ауыр және көпқырлы. Біріншіден, климат өзгерді. Бұрын теңіз жақын аймақтарда ауа райы жұмсақ болса, қазір жаз өте ыстық, қыс қатты суық болып кетті. Бұл ауыл шаруашылығына да кері әсерін тигізді.

Екіншіден, теңіз табанынан көтерілген тұз бен шаң ауа арқылы жүздеген шақырымға таралып, адамдардың денсаулығына зиян келтірді. Түрлі аурулар көбейді, әсіресе тыныс алу жолдарының аурулары, аллергия, анемия жиі кездесетін болды.

Романда осы мәселелер кейіпкерлердің өмірі арқылы көрсетіледі. Олар тек табиғатпен күресіп қана қоймай, өздерінің күнделікті өмірінде қиындықтарға тап болады. Бұл – тек бір аймақтың емес, бүкіл адамзаттың мәселесі екендігін аңғартады.

Табиғат пен адам байланысы «Текемет» романындағы басты идеялардың бірі – адам мен табиғаттың ажырамас байланысы. Адам табиғаттың бір бөлшегі болғандықтан, оны қорғау – әр адамның міндеті. Егер табиғатқа зиян келтірсе, оның зардабын адам өзі тартады.

Арал теңізі – адам қолымен жасалған апат

Арал теңізі бір кездері әлемдегі ең үлкен көлдердің бірі болған. Оның суы мол, балығы көп, жағалауы тіршілікке толы еді. Арал маңындағы халық балық шаруашылығымен айналысып, өз күндерін көріп отырған. Бірақ уақыт өте келе, әсіресе ХХ ғасырдың екінші жартысында, адамның табиғатқа жасаған дұрыс емес әрекеттері салдарынан теңіз тартылып, үлкен экологиялық апатқа айналды.

Негізгі себептердің бірі – Әмудария мен Сырдария өзендерінің суын ауыл шаруашылығына, әсіресе мақта өсіруге шамадан тыс пайдалану болды. Соның салдарынан теңізге құятын су азайып, Арал біртіндеп кебе бастады. Бұл – табиғат заңдылықтарын ескермей, тек экономикалық пайдаға ұмтылудың нәтижесі еді.

«Текемет» романында осы жағдайдың халық өміріне қалай әсер еткені шынайы суреттеледі. Теңіз тартылған сайын адамдардың тіршілігі қиындай түседі. Балықшылар жұмыссыз қалады, ауылдар босап, халық көше бастайды. Табиғаттағы өзгеріс – адамның тағдырына тікелей әсер ететінін автор айқын көрсетеді.

Экологиялық апаттың салдары

Арал теңізінің тартылуы тек су деңгейінің азаюымен ғана шектелмейді. Оның салдары өте ауыр және көпқырлы. Біріншіден, климат өзгерді. Бұрын теңіз жақын аймақтарда ауа райы жұмсақ болса, қазір жаз өте ыстық, қыс қатты суық болып кетті. Бұл ауыл шаруашылығына да кері әсерін тигізді.

Екіншіден, теңіз табанынан көтерілген тұз бен шаң ауа арқылы жүздеген шақырымға таралып, адамдардың денсаулығына зиян келтірді. Түрлі аурулар көбейді, әсіресе тыныс алу жолдарының аурулары, аллергия, анемия жиі кездесетін болды.

Романда осы мәселелер кейіпкерлердің өмірі арқылы көрсетіледі. Олар тек табиғатпен күресіп қана қоймай, өздерінің күнделікті өмірінде қиындықтарға тап болады. Бұл – тек бір аймақтың емес, бүкіл адамзаттың мәселесі екендігін аңғартады.

Табиғат пен адам байланысы «Текемет» романындағы басты идеялардың бірі – адам мен табиғаттың ажырамас байланысы. Адам табиғаттың бір бөлшегі болғандықтан, оны қорғау – әр адамның міндеті. Егер табиғатқа зиян келтірсе, оның зардабын адам өзі тартады.

Я прочитала роман «Текемет», и он оставил у меня сильное впечатление. С самого начала меня заинтересовало название — оно показалось символичным, и по мере чтения я поняла, что текемет действительно отражает идею уюта, традиций и связи поколений.

Искала что-нибудь свежее почитать. 

Тут в чате Book ambassador пришло сообщение, что роман Бекнура Кисикова «Текемет» включен в шорт лист литературной премии Меценат. Конечно де мне захотелось прочесть. История Айны и Асана в романе очень душевная, это не просто сюжетная линия, это чувственно и красиво .

Трогает до глубины души финал, когда Асан начинает заново строить Айне этот злосчастный сарай под музей. Если вдуматься, это же совсем не про стройку, не про кирпичи и не про ремонт. Это про настоящую мужскую силу - принять безумие   того, кого ты любишь всем сердцем. Весь роман мы видим, как их брак трещит по швам. Асан, как обычный мужчина, хочет нормальной жизни, спокойствия, уюта, а Айна... Айна одержима своими коврами, историей, спасением памяти. Она кажется ему странной, а порой и вовсе потерявшей связь с реальностью. И вот это -  «Я построю стены для них, а ты наполнишь их жизнью». Благородный порыв, сильные и правильные слова о любви. В них и смирение, и  поддержка, и искренняя любовь. Он настоящий степной рыцарь. Любовь в Текемете - это не про розовые закаты. Это про тяжелейший выбор. Это когда ты сначала убираешь эти проклятые ковры из дома, пытаясь спасти свой тонущий брак и вернуть жену в реальный мир, а потом... потом ты своими руками возвращаешь их на место. Потому что понимаешь,что спасая брак ценой её мечты, ты убиваешь её душу. И Асан выбирает спасти её душу, даже если ради этого ему придется всю жизнь делить свою женщину с призраками прошлого и узорами древних текеметов.

В книге показана эта трансформация мужчины от раздражения и непонимания до полного принятия. Это история о том, как два человека, стоя на краю пропасти, находят путь друг к другу через общее дело, через уважение к чужой страсти. 

А еще в романе поднята очень важная социальная тема - судьба нашего Арала. Показано, как человек может разрушить хрупкое равновесие природы, и это обязательно отразится на жизни людей. 

Есть книги о бурных человеческих страстях, мировых событиях, во многих закручен клубок тайн и закулисных интриг. Но бывают скромные, на первый взгляд затрагивающие локальные и частные истории. Однако, от этого, не становясь менее значимыми, ведь в душе человека, в сердце тихого героя, служащего провинциального музея может скрываться целый Мир, целая Вселенная. В неспешных, мудрых беседах и размышлениях Айны, героине романа «Текемет» Бекнура Кисикова, слышится голос страдающего народа, душевные переживания и боль целого поколения. Ей выпала судьба стать хранительницей материального наследия предков, жить в драматичный период жизни страны и района. Идеология давит, партия требует, люди выживают, земля покрывается «морщинами» такыра, море «плачет» солончаками. Героиня осознаёт особую ответственность и важность своей работы. Айна погружается в мир уходящей эпохи, пытаясь глубоко прочувствовать скрытые элементы, заложенные в, казалось бы, обычных орнаментах ковров, на вышитых старых коржынах. Как герои «Аватара» через нервные окончания подключались к природе Пандоры, так и Айна через кончики пальцев подключается к памяти предков, зашифрованных в узорах текеметов.

Через скромные, неброские элементы и метафоры автор сумел поднять проблемы Арала и жителей региона. Хотя, если брать шире, эти вопросы касаются всего Казахстана. Автор добротно выстраивает сюжет, ювелирно выкраивает тончайшие нюансы отношений, предлагает обсудить трудные моральные личные дилеммы. Например: имеет ли право Улмекен, чья дочь задыхается без ингалятора, ненавидеть музей, который «ничего не даёт» её семье?

Думаю, что Арал здесь выступает как символ, как боль человечества, не сумевшего противостоять агрессивным реформаторам, искавшим сиюминутные выгоды. Эти вопросы, поднятые автором, серьезным писателем, активным общественным деятелем Бекнуром Кисиковым, злободневны и требуют нашего пристального внимания. 

«Ойлаң, қазақ» – қазіргі қазақ әдебиетінде ерекше орын алатын, терең философиялық және әлеуметтік мазмұнға ие роман. Бұл шығарма оқырманды тек оқиға желісімен ғана емес, сонымен қатар адам болмысы, ұлттық сана, рухани құндылықтар туралы ойлануға жетелейді. Автор романда жеке адамның тағдыры арқылы тұтас бір халықтың өткені мен бүгінін, болашағын байланыстыра отырып, маңызды мәселелерді көтереді. Романның басты ерекшелігі – оның атауында жатыр. «Ойлаң, қазақ» деген үндеу әрбір оқырманға тікелей бағытталғандай әсер қалдырады. Бұл жай ғана көркем шығарма емес, бұл – ұлтқа айтылған сөз, рухани серпіліске шақыру. Автор оқырманын бейжай қалдырмайды, қайта оны толғанысқа, өзін-өзі тануға, өз халқының тағдырына деген жауапкершілікті сезінуге итермелейді. Шығармадағы негізгі кейіпкер – өз өмірінің мәнін іздеген, қоғамдағы орнын түсінуге тырысқан тұлға. Оның ішкі жан дүниесіндегі қайшылықтар, ізденістер, күмән мен сенім арасындағы арпалыс – бүгінгі көптеген жастардың бейнесін еске түсіреді. Автор кейіпкер арқылы қазіргі қоғамдағы рухани дағдарыс мәселесін көтереді. Материалдық құндылықтар алдыңғы орынға шыққан заманда адамның ішкі әлемі, ар-ұяты, ұлттық болмысы екінші орынға ысырылып қалғандай әсер қалдырады. Романда ұлттық құндылықтар тақырыбы кеңінен қозғалады. Тіл, дәстүр, дін, тарих – мұның бәрі кейіпкерлердің өмірінде маңызды рөл атқарады. Автор қазақ халқының бай мұрасын, ата-баба аманатын ұмытпау қажеттігін айқын көрсетеді. Сонымен қатар, жаһандану үдерісінің ықпалы да назардан тыс қалмайды. Батыс мәдениетінің әсері, ұлттық болмыстың әлсіреуі, жастардың өз тамырынан ажырауы – шығарманың өзекті мәселелерінің бірі. «Ойлаң, қазақ» романының тағы бір маңызды қыры – оның тәрбиелік мәні. Шығарма оқырманға дайын жауап бермейді, керісінше, сұрақтар қояды. Бұл сұрақтарға әркім өз жүрегімен жауап іздеуі тиіс. Адам өмірінің мәні неде? Бақыт деген не? Ұлт ретінде біздің бағытымыз қандай? Осындай сауалдар роман бойында жиі кездеседі. Автордың тілі – көркем әрі әсерлі. Әрбір сөйлемде терең мағына, астарлы ой жатыр.
Facebook ссылка на этот отзыв

«Текемет» шығармасы – қазақ халқының тұрмыс-тіршілігін, ұлттық болмысын және рухани құндылықтарын терең әрі әсерлі бейнелейтін туынды. Шығарма атауының өзі үлкен мағынаға ие, себебі текемет – тек күнделікті тұрмыста қолданылатын бұйым ғана емес, ол халықтың мәдениеті мен тарихының бір бөлшегі, ата-бабадан қалған асыл мұраның белгісі. Автор осы қарапайым зат арқылы тұтас бір ұлттың өмір салтын, дүниетанымын және уақытпен бірге өзгерген құндылықтарын ашып көрсетеді.

Шығармада өткен мен бүгіннің арасындағы байланыс ерекше көрініс табады. Үлкен буын өкілдері үшін текемет – қасиетті, қастерлі дүние болса, жас ұрпақ кейде оның мән-мағынасын толық түсіне бермейді. Осы қарама-қайшылық арқылы автор қазіргі қоғамдағы рухани үзілісті, ұлттық дәстүрден алыстау мәселесін көтереді. Дегенмен, шығарма тек сын айтып қана қоймай, оқырманды ойлануға, өз тамырын қайта тануға жетелейді.

Автордың тілі көркем, бейнелі және өте әсерлі. Табиғат көріністері мен тұрмыстық детальдар шынайы суреттеліп, оқырман өзін сол ортаның ішінде жүргендей сезінеді. Әсіресе текемет басу үдерісінің сипатталуы – шығарманың ең көрнекті тұстарының бірі. Бұл эпизодтар ұлттық қолөнердің қыр-сырын ашып қана қоймай, еңбек пен сабырдың, бірлік пен ынтымақтың маңызын көрсетеді

Кейіпкерлер бейнесі де нанымды әрі өмірге жақын. Әрқайсысының ойы мен әрекеті арқылы автор адам мен дәстүр арасындағы байланысты тереңдетіп көрсетеді. Үлкендердің даналығы мен сабырлылығы, жастардың ізденісі мен кейбір тұстағы немқұрайдылығы шынайы әрі табиғи берілген.Жалпы алғанда, «Текемет» – ұлттық рухты жаңғыртатын, тәрбиелік мәні зор шығарма. Ол оқырманға өз мәдениетін қадірлеу, ата-баба мұрасын сақтау және өткеннен сабақ алу қажеттігін ұғындырады. Мұндай туындылар қазіргі заманда аса маңызды, өйткені олар ұлттық бірегейлікті сақтауға және рухани құндылықтарды дәріптеуге ықпал етеді. Сонымен қатар, шығарма оқырманды тек өткенді еске алуға ғана емес, сол мұраны қазіргі өмірмен ұштастыра білуге шақырады. Текемет бейнесі арқылы автор әр адамға өз тамырын ұмытпай, ұлттық құндылықтарды күнделікті өмірде сақтауд.